Бу соторутааҕыта университекка, биһиэхэ, Егор Петрович Неймохов төрөөбүтэ 75 сылыгар аналлаах бэртээхэй үчүгэй тэрээһин ыытыллыбыта. Суруйааччы олоҕун аргыһа Мария Неймохова, саха салаатыгар бииргэ үөрэммит доҕотторо Г.Г. Филиппов, С.А. Попов – Сэмэн Тумат, В.В. Илларионов устудьуоннаабыт сылларын, уруккуну-хойуккуну ахтан-санаан ааспыттара.
Сахаҕа былыр-былыргыттан өйүнэн, дьоҕурунан, кыаҕынан ураты айдарыылаах дьону сөҕөн-махтайан, уос номоҕо оҥостон ыччаттан-ыччакка тириэрдэн үйэтитэн иһэр үтүө үгэс олохсуйбут. Биһиэхэ – Саха сиригэр, саха дьонугар спорт сайдыыта, биһиги чулуу ыччаттарбыт спорка ситиһиилэрэ уонна ол ситиһиилэр суолталара – аан дойдуга: иннинэн сирэйдээх, икки атахтаах иннигэр саха аатын ааттаныыта эрэ буолбакка, ити ситиһиилэри ылынан, саха саҥалаах бүттүүнэ омук быһыытынан бөҕөхсүйбүтүгэр, бэйэтин ис кыаҕын илэ-чахчы итэҕэйбитигэр буолар.
Егор Неймохов бу сэһэнэ спорт тиэмэтигар бастакы суруйуу. ”Хапсыһыы” диэн ааттаабыта кырдьык, мээнэҕэ буолбатах. Тустууга хабыр хапсыһыы, олох моһоллорун, ыарахаттарын туоруурга хапсыһыы курдук дириҥ өйдөбүллээх.
Айымньы иитэр-үөрэтэр суолтата
”Хапсыһыы” хара маҥнайгыттан хапсыһыылаах, хабырыйсыылаах, мөккүөрдээх айымньы буолбута диэн этэллэр. Егор Петрович Неймоховы холку, кими да кытта иирсэ-баайса барбат, аахса сатаабат ураты сэмэй майгылаах киһи быһыытынан сыаналыыллар. Егор Неймохов олох оҕо эрдэҕиттэн тустууну таптаан улааппыт киһи. Тустуук, спортсмен уолаттары бэркэ ааҕа билэттиирэ. Холобур оҥостор дьоно – Петр Попов уонна Вячеслав Карпов эбиттэр. Бэйэтэ эмиэ кыралаан тустара, оттон оскуоланы бүтэрэн, университекка киирэн баран, билим дуоктара Гаврил Филипповтыын тустуу секциятыгар Николай Босиков тренергэ дьарыктаммыттар. Ол эрэн, иккиэн үөрэх туйгуннара, куурустарыгар биирдэрэ староста, биирдэрэ комсорг дуоһунастаах дьон сололоро суох буолан тохтообуттар.
Тустуунан дьарыктаммыт буолан, Егор Неймохов тустууну, араас тустуу албастарын куһаҕана суохтук билэрэ. Өр сылларга спортивнай суруналыыһынан үлэлээн тустууктары, тренердэри кытта бииргэ күрэхтэһии бөҕөҕө сылдьан, араас буолан ааспыт түгэннэри көрдөҕө-иһиттэҕэ, элбэх дьону-сэргэни кытта алтыстаҕа.
Дмитрий Петрович Коркины кытта киэһээ аайы телефонунан кэпсэтэллэрэ, сүрдээҕин тапсаллара. Тоҕо диэтэр, интэриэстэрэ биир – ол спорт, литература, искусство, история диэн Мария Неймохова сырдатар. Ол иһин толору бэлэмнээх специалист, бэйэтин дьыалатын толору билэр буолан, ”Хапсыһыы” сэһэни суруйан, айан-тутан ааҕааччыларыгар таһаардаҕа. Өссө биир саамай сүрүн, дьиҥ кыайыытынан буолар, ”Хапсыһыы” сэһэн сүрүн дьоруойа хайдах курдук бүдүрүйэн да баран, олох моһоллорун туораан, этинэн-хаанынан билэн, бэйэтин кыана тутан олоххо эргиллиитэ. Эдэр ыччакка кырдьык, ”бүдүрүйбүт да көнөр” диэн күүстээх санааны, бэйэҕэ ис күүһү үөскэтэр. Тус бэйэм, Вячеслав Карпов олоҕун-дьаһаҕын сиһилии ааҕан, билэн баран, баҕар биир эмэ киһи таба суолга тайаммыта буолуо диэн бигэ эрэллээхпин.
“Хапсыһыы” киинэ туһунан
Оттон, дьэ, 2024 с “Хапсыһыы” диэн ааттаах киинэ тахсан, дьон болҕомтотун тардыбыта. Никандр Федоров “Айар” кинигэ кыһата “Хапсыһыыны” иккистээн Е.П. Неймохов төрөөбүтэ 70 сылыгар таһаарбыттарын аахпыт уонна киинэ устарга санаммыт. Онно да сүрүн дьоруой Вячеслав Карпов буолуо диэн тутатына эппит. Вячеслав Карповы тустуук быһыытынан чаҕылхай талааннаах, айылҕаттан ананан төрөөбүт киһи быһыытынан сыаналыыллар. Туста сылдьар кэмигэр “карповтааһын” диэн албаһы тустууга киллэрбитэ. Ити “карповтааһыны” киинэ устааччылар дьонтон ыйыталаһан киинэлэригэр киллэрбиттэр, үйэтиппиттэр.
Саха былыр-былыргыттан туттан кэлбит, уос номоҕо буолбут өһүн хоһооно баар: «Уол оҕо биир күн – ат уорҕатыгар, иккис күн – ат өрөҕөтүгэр». Ол аата, түһүү да, тахсыы даҕаны киһини олоҕун-былаһын тухары батыһа сылдьар диэн өйдүүбүт. Кэхтэр, ыһыктар, бүдүрүйэр хаһан баҕарар чэпчэки, судургу суол, ол эрэн, ол хабылаттан өрүттэн тахсар олус уустук дьыала. Оннук курдук, сахаттан маҥнайгы Сэбиэскэй Сойуус чөмпүйүөнэ Слава Карпов күөгэйэр күнүгэр сылдьан, улахан эппиэтинэһи, эрэли бэйэтигэр сүгэн, ылынан, ону кыайбакка хайдахтаах курдук олох очуурдарыгар оҕустарбытын, туох кыһалҕалары көрсүбүтүн, ааспытын, туораабытын туһунан, уус уран хабааннаах киинэ буолан тахсыбытын бэлиэтиибин.
Киинэҕэ Вячеслав Карпов оруолун режиссер Эр-санаа Ох Хотор бэйэтэ оонньуур. Киинэ ис иһигэр киирэр эбит буоллахха, улуу тириэньэр Дмитрий Петрович Коркин Чурапчытааҕы успуорт оскуолатыгар дьарыктыыр, эрчийэр кэмнэрин көрөбүт. Саха сиригэр, аан дойду да таһымыгар көҥүл тустууга биллибит-көстүбүт, ааттарын дуоратан ааттатыан ааттаппыт Карпов чугас доҕотторо-атастара, улахан кылаастаах спортсменнарбыт, олимпиецтарбыт Роман Дмитриев, Павел Пинигин, Александр Иванов уонна Николай Захаров – Сахаачча туһунан эмиэ элбэх түгэн кэпсэнэр-ипсэнэр.
Бастатан туран, Вячеслав Карпов кыайыы өрөгөйүн, амтанын билэ сылдьан, эмискэ биир кэм чугас дьонун, тириэньэрин эрэллэрин толорбокко, арыгыга, куһаҕан дьаллыкка убанар, бэйэтигэр эрэлин сүтэрэр. Дьэ, бу кэнниттэн, элбэх билэр дьоно Славаттан тиэрэ хайыһаллар, кэлэйэллэр уонна убаастаабат буолаллар. Арай, Татьяна Карпова олоҕун ханнык баҕар түгэнигэр кэргэнин өйүүр, өйдүүр, куруутун аттыгар баар буолар. Бириэмэ ааһан, баран иһэр, оннук ускул-тэскил сырыттаҕына бииргэ дьарыктаммыт уолаттара, табаарыстара ситиһии бөҕө буолаллар: ким Олимпиаданы кыайар, ким аан дойдуга, Европаҕа бастыыр. Ону истэн сүрдээҕин ньиэрбинэйдиир, кыйаханар, абарар, мин эмиэ инник таһымҥа тиийиэхтээх этим, маннык олоххо тиийбиппэр барытыгар этиллибитин курдук, тириэньэрин буруйдаах оҥорор.
Түмүк оннугар…
Мантан сиэттэрэн боппуруос үөскүүр, ама Вячеслав Карпов дьиҥ олоҕор киинэҕэ көрдөрбүттэрин курдук быһыыламмыта буолуо дуо? Онон бу киинэ тула элбэх айдаан, ырытыы, мөккүөр бөҕө тахсыбыта. Үксэ аҕам саастаах дьон сөбүлээбэтэхтэрэ, тоҕо диэтэр, туруорааччы бэйэтин тус көрүүтүнэн, өйдөбүлүнэн эбэн-сабан, уларытан-тэлэритэн, киллэрэн биэрбитэ уонна сорох түгэннэрэ арыый да табыгаһа суох буолбута дьиҥ чахчы.
Түмүктээн эттэххэ, биир өттүнэн, киинэ эдэр ыччаты, тустуунан дьарыгырар оҕолору арыгы, куһаҕан дьаллык туохха-туохха тириэрдэрин көрдөрбүттэр. Самныбат бүдүрүйбэт санаалаах, бэйэҕэр бигэ туруктаах буолар олоххо улахан оруолу оонньуурун өйдөтөр сыалтан уһуллубут сүрдээх күүстээх психологическай киинэ. Иккис өттүнэн, билбэт дьон-сэргэ, көрөөччү санаатыгар, хараҕар Вячеслав Карпов арыгыһыт, мөлтөх, буйаан киһи быһыытынан көрдөрбүттэрэ киһиэхэ араас санааны үөскэтэр.
Спортсмен киһи олоҕо диэн уопсайынан наһаа ыарахан, төһөлөөх араас моһоллору, бэрт былдьаһыыны, охсууну, дьон тылын ааспыттарын ааҕан сиппэккин. Ону барытын кыайан, ааһан, туораан чөмпүйүөн, дьэ, дьиҥ чөмпүйүөн буолар, аатын-суолун успуорт историятыгар үйэлэргэ умнуллубаттыы хатыыр дии саныыбын.
Милена АНДРЕЕВА, ХИФУ 2-с куурсун устудьуона.
Читайте нас в:
