Кэлиҥҥи уустук кэмҥэ эдэр дьон киин сиртэн тыаҕа көһөн, баҕа өттүнэн кэтэх хаһаайыстыба тэринэрэ хайҕаллаах суол. Биир оннук дьонунан Төҥүлү нэһилиэгин эдэр ыала Айталина, Константин Холмогоровтары киэн тутта ааттыахха сөп.
Холмогоровтар ыал буолан олорбуттара 10 сыл кэриҥэ буолла. Эдэр дьон 2020 сыллаахха бэйэ күүһүнэн дьиэ туттан киирэн, билигин номнуо ньир-бааччы олохтоох Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төҥүлү нэһилиэгэр холобурга ааттанар саха ыалын аатын сүгэллэр.
Ыал аҕата Константин олохтоох баһаарынай чаас тутаах үлэһитэ, ону тэҥэ лофт истииллээх миэбэл оҥоруутунан дьарыктанар, мангал уонна тимир миэбэллэри уһаарар ааттаах уус буола үүннэ-сайынна. Онтон алаһа дьиэ араҥаччыта Айталина оҕо иитиитигэр, дьиэ көрүүтүгэр-истиитигэр улахан сыратын-сылбатын уурар.
Эдэр ыал ааспыт сыл кэтэх хаһаайыстыба тэринэргэ бигэтик быһаарыммыттара. Күн бүгүн 14 төбөлөөхтөр, онтон бу икки хонуктааҕыта саҥа, аныгы олоххо толору эппиэттиир 80 кв. миэтэрэ иэннээх баараҕай хотоннорун үлэҕэ киллэрдилэр.
— Айталина, бастатан туран, эҕэрдэлиибит! Сүөһү иитиитэ — манан сытар «мээнэ» дьыала буолбатах ээ, хайдах саҕалаабыккытый?
— Тыаҕа олорор буолан баран туох эрэ бэйэ хаһаайыстыбалаах ордук диэн санаанан салайтаран, сүөһүлэнэр эбиппит диэн олохтоохтук быһаарыммыппыт. Бастаан тэринэрбитигэр Тумул нэһилиэгин дьаһалтатын өйөбүлүнэн 5 тиҥэһэни ылбыппыт. Былырыын пиэрмэҕэ кыстаппыппыт. Хотоммут үлэҕэ киириэр диэри сүөһүлэрбит чугас ыалбыт хотонноругар турдулар. Сүөһүлэрбитин элбэтэр санааттан быйыл эбии атыыластыбыт, онон уопсайа 14 төбөнү кыстатыахпыт.
— Урут сүөһү көрүүтүгэр уопут баара дуу?
— Суох (күлэр). Харса суох эбиппит. Быйыл сайын сир наймылаһан, бэйэбит оттоотубут, биллэн турар, аймахтар эмиэ күүс-көмө буолбуттара, кинилэргэ махталбыт муҥура суох. Оттообут оппут быйылгы кыстыкка тиийбэт, эбии атыылаһыахпыт. Кэтэх сирдээх киһи бэрт буолуо этэ. Итиэннэ эбии ас биэрэбит, СХПК «Тумул» бурдугун атыылаһабыт.
— Хотоҥҥутун туттаргытыгар өйөбүл көрүлүннэ дуо?
— Туораттан көмө суох, барытын бэйэбит үппүтүнэн тутуннубут. Матырыйаалыгар уопсайа икки мөлүйүөн барда. Итиэннэ тутуутун эмиэ бэйэбит, аҕабыт сыбааркалаан, акылаатын түһэрбитэ. Онтон хотон эркиннэрин туруорарга, итиэннэ улахан үлэтигэр аймахтар уонна табаарыстарбыт көмө-тирэх буолбуттарыгар махтанабыт. Билигин бу көрөр аныгы хотоҥҥут – кэргэним дьаныарын үтүө түмүгэ.
«Билиҥҥитэ сүөһүлэрбит туруктара этэҥҥэ. Эдэр тиҥэһэлэрбитин 6-7 саастаах ыанар ынахтарга атастастыбыт. Кэргэним үлэтин таһынан түбүгэ элбэх, хотоҥҥо иккиэн сылдьабыт. Мин сүөһү көрөрбүн сөбүлээтим ээ, бэйэм-бэйэбэр сылдьабын, бастаан билбэтим, сатаабатым ханна барыай, билигин үөрэнним. Хара сарсыардаттан төбөбүтүн сыттыкка ууруохпутугар диэри биир да иллэҥ мүнүүтэбит суоҕуттан үөрэбит. Тыа сиригэр олох диэн маннык» — диэн эдэр хаһаайка үөрүүтүн үллэстэр.
Икки эмдэй-сэмдэй эт-саастыы уолаттара эмиэ тутаах дьон, сайынын оттоһон, ньирэй аһатан, сүөһү көрүүтүн чэпчэкитэ суох түбүгүн кыралаан билсэллэр.
«Уолаттар билигин тас үлэҕэ көмөлөһөллөр, от таһаллар, сорук-боллур сылдьаллар. Ампаартан куһаҕан таҥас булан, хотон иһигэр кыралаан сыһыарыахтаахпын. Билиҥҥитэ ампаарга тиийэ иликпин» — диэн Айталина күллэрэр.
Бу ыстатыйа суруллан да бүтэ илигинэ, Холмогоровтарга өссө биир хороҕор муостаах бэйэтинэн кэллэ. Ыал аҕата Константин сыарҕа оҥоруутугар сакаас ылбытын төлөбүрэ – тиҥэһэ буолла. Онон саҥа хотоҥҥо 15 сүөһү кыстыыр буолла.
Тыа сирин таптаан, дойду оҥостон, хаһаайыстыба тэриммит Холмогоровтар дьиэ кэргэттэригэр ылсыбыт дьыалалара сайдан, тэнийэн иһэригэр баҕарыаҕыҥ!
Сэһэргэстэ Валентина Догоюсова
Сэргээн аах: “Мин дьыалам – сүрэҕим сылааһа”: астык ааттаах “Астык” бэчиэнньэ ааптара Туйаара Иванова
Читайте нас в:
