Бүгүн Норуоттар сомоҕолоһууларын күнэ. Бу күн Арассыыйаҕа олорор элбэх омук биир сомоҕолоһуутун кэрэһилиир. Саха сирин историятыгар биир дойдулаахпыт, норуодунай суруйааччы Баһылай Харысхал аата аҥардас литератураны эрэ кытта буолбакка, айылҕа харыстабылын кытта ыкса сибээстээҕин бары билиниэх уонна ыччакка тириэрдиэх тустаахпыт. Кини Амматын туһугар үлэтэ, бу сомоҕолоһуу үтүө түмүгэ, диэн «Амма олоҕо» хаһыат суруйар.
Бу куннэргэ Василий Егорович төрөөбүтэ 75 сылынан өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн улахан суолталаах тэрээһиннэр буола тураллар. Онтон биирдэстэринэн Дьокуускай куоракка «Айыы кыһата» национальнай гимназия базатыгар ыытыллыбыт научнай-практическай кэмпириэнсийэ буолар. Кэмпириэнсийэ 2 секциянан үлэлээтэ. Мин «Краеведение уонна экология» хайысхалаах секцияҕа кыттыыны ылан олус астынным. Бу секцияҕа Амматтан үс этибит. Баһылай Харысхал дойдутуттан Мээндиги баһылыга Илья Семенов «Мээндиги уонна Харысхал», онтон кыраайы үөрэтээччи Михаил Алексеев «Харысхаллыын алтыһыы» диэн дакылааттарынан кыттыыны ыллылар. Иккиэн олус интэриэһинэйдик кэпсээн дьон-сэргэ сэҥээритин ыллылар.
Мин «Василий Харысхал — Амма улууһугар экологическай хамсааһыны төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ» диэн дакылаатынан куйаар ситиминэн кыттыыны ыллым. Бу дакылааппар Баһылай Харысхал аата хайдах айылҕа харыстабылын кытта сибээстээҕин уонна билиҥҥи кэмҥэ кинилэр үтүө холобурдара өссө да актуальнайын туһунан сырдаттым.
Бары билэбит 80-с сыллар бүтүүлэригэр Амма өрүспүт уутун хачайдыыр туһунан ыксал суоһуу сылдьыбыта. Бу улахан боппуруоһу Аммалар сомоҕолоһуулаах, киэҥ көрүүлээх буоланнар тохтоппуттара, бопсубуттара. Кэлэр кэнчээри ыччат туһугар туруулаһан, дойдуларыгар ытык иэстэрин толорон Уопсастыбаннай экологическай хамсааһыны таһааран «Защита реки Амга» диэн комитиэт тэрийбиттэрэ. Бу өрөспүүбүлүкэҕэ да, Арассыыйаҕа да уопсастыбаннай хамсааһын биир улахан холобура буолар.
Амма улууһугар экологическай хамсааһыны бастакынан төрүттээччилэр кимнээхтэрий? Ол курдук экологическай хамсааһын көҕүлээччилэринэн Василий Васильевич Федоров, Дмитрий Спартакович Емельянов, Дмитрий Дмитриевич Саввинов, Ольга Петровна Иванова – Сидоркевич, Василий Егорович Васильев — Харысхал уонна Амма үгүс уопсастыбаннай деятеллэрэ буолаллар. Кинилэр төрөөбүт дойдуларын көмүскээһиҥҥэ уонна харыстааһыҥҥа улахан үлэ ыыталлар. Дьону түмэ тардан, норуот сомоҕолоһуутун күүһүн өрүс уутун хачайдыыры утарарга, Аммаларын көмүскээһиҥҥэ көрдөрөллөр. Кинилэр сүдү кылааты киллэрбит, Аммаларыгар дууһаларынан ыалдьар дьон буолаллар.
Читайте нас в:
