Чурапчы улууһугар элбэх оҕолоох Таныковтары үчүгэйдик билэллэр. Адам уонна Евдокия Таныковтар алта уол, икки кыыс оҕоҕо күн сирин көрдөрөн, үөрэхтээх, туруу үлэһит дьон буола улааталларыгар ииппит-үөрэппит уонна ханнык да үлэттэн толлон турбат дьон быһыытынан билэллэр.
Кинилэргэ 2020 сыллахха Чурапчы улууһугар сыл түмүгүнэн «Сыл бастыҥ ыала» анал аат иҥэриммитэ. Оттон 2022 сыллаахха Таныковтар РФ Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин ыйааҕынан «Төрөппүт албан аата» уордьанынан наҕараадаламмыттара.
Сарсыҥҥыны саараабакка
Адам уонна Евдокия 1999 сыллаахха ыал буолан, Чурапчы улууһун Одьулуун нэһилиэгэр алаһа дьиэ тэриммиттэр. Тыа ыалын сиэринэн үлэлээн, оҕолорун оҕо саадыгар онтон оскуолаҕа киллэрэн олохторо өрүс сүүрүгүн курдук тэҥник устан испит.
Адам Адамович уолаттара успуордунан үлүһүйүүлэрин өйүүр буолан, икки улахан уолаттара Д.П. Коркин аатынан Чурапчытааҕы успуорт интэринээт оскуолаҕа 5-с кылаастан үөрэммиттэр.
«Аҕабыт Адам олус үлэһит киһи. Кини бэйэбит үлэлээн, ас-таҥас таһаарар дьыала тэриниэххэ наада диэн сыаллаах-соруктаах сылдьара. Ол иһин 2008 сыллаахха таһаҕас таһар массыына атыылаһан, урбаан быһыытынан регистрацияланан, хоту улуустарга ас-үөл, матырыйаал таһар буолбута. 2007 сылтан сылгы иитэр этибит.
Оҕолорбут Чурапчыга успуорт интэринээт оскуолатыгар үөрэнэр буоланнар, кинилэри батыһан, 2012 сыллаахха Чурапчы сэлиэнньэтигэр быыкаа дьиэ атыылаһаммыт, көһөн киирбиппит», – диэн ыал ийэтэ Евдокия Николаевна саҕалыыр.
Чурапчыга көһөн киирэллэригэр Таныковтар сэттэ оҕолоохторо. Адам Адамович хайы сах оччолорго хоту улуустарыгар таһаҕас таһар уопуттаах суоппар быһыытын биллэрэ. Кыһынын тиһигин быспакка айаҥҥа сылдьара, сайынын сылгыларыгар оттоон-мастаан, наар үлэ үөһүгэр буолара.
Элбэх оҕолоохторго бэриллэр субсидиянан икки мэндиэмэннээх дьиэ туттан дьэндэппиттэр. Сахалар киэҥ-куоҥ дьиэни «ат сүүрдэр дьиэтэ» дьииллэринии, кырдьык, астык тутуу буолан тахсыбыт – 180 кв. м иэнээх, толору хааччылыыллаах.
Ол курдук Адам Адамович таһаҕас таһыынан дьарыктанан, Евдокия Николаевна кэтэх маҕаһыынын көрөн-истэн, ньыр бааччы олорбуттар.
Үлэһит дьон биир таһымҥа олорон хаалбат үгэстээх. Биир үрдэли дабайдаҕына, өссө иннин диэки дьулуһар. Таныковтар эмиэ оннук оҥоһуулаах дьон буолан биэрбиттэр.
«Сылгыбыт ахсаана элбээбитэ, оҕолор көмөлөрүнэн оттоон-мастаан, барыта этэҥҥэ буолара. Ол иһин аны ынахтанарга сорук туруоруммуппут. 2013 сыллаахха Чурапчы улууһун баһылыга Андрей Тимофеевич Ноговицын элбэх оҕолоох ыалга туһуламмыт көмө бырагырааматын чэрчитинэн, бастакы торбоспутун биэрбитэ.
Ньирэйбитин Туллук диэн ааттаабыппыт. 2016 сыллаахха саҥа саҕалааччы фермердэри өйүүр граҥҥа анньыспыппыт. Хата граҥҥа тиксэн, хотон туттан, эбии субай сүөһүлэри атыыласпыппыт.
Билигин хаһаайыстыбабытыгар 100-тэн тахса сылгылаахпыт уонна сүөһүлээхпит. Маны таһынан кус-хаас, куурусса эмиэ иитэбит. Бааһынай хаһаайыстыбабытын «Ураанхай» диэн ааттаабыппыт», – диэн ыал ийэтэ кэпсиир.
Ол курдук, Адам уонна Евдокия ыал буолаат, кэскиллэрин оҥостор туһуттан уһуну-киэҥи толкуйдаабакка, саараабакка, бары үлэни ылсан испиттэрэ кэрэхсэбиллээх.
«Оҕолорбут – кынаттарбыт»
Киһи ситиһиитэ чугас дьон өйөбүлүттэн саҕыллар. Таныковтар — ийэ, аҕа, оҕолор бары биир сутурук курдук тутуһа сылдьар буоланнар, ылсыбыт үлэлэрэ табыллар эбит диэн санааҕа кэлэбин.
«Адам биһикки таһаарыылаах үлэбитигэр оҕолорбут улахан оруоллаахтар. Кып-кыраларыттан тэҥҥэ сылдьан букунаһаллара. Адам кыһынын мэлдьи ыраах айаҥҥа буолан, мин маҕаһыыммар бэйэм түбүгүрэрим.
Онно улахан уолаттар тэбис тэҥҥэ сылдьан көмөлөһөллөрө. Сылгы көрүүтүгэр олох кыраларыттан такыллыбыттара. Билигин улахан уолаттарбыт бэйэлэрэ ааттаах сылгыһыттар. Сайынын окко бары күргүөмүнэн тахсабыт, ким да сүрэҕэлдьээбэт, сыспай сиэллээхпитигэр, хороҕор муостаахпытыгар бачча туонна от наада диэн билэллэр, саба түһэн оттоон кэбиһэллэр.
Улаатан баран сороҕор биһигинэ да суох баран оттоон кэлээччилэр. Кыргыттарым кыраларыттан дьиэ-уот үлэтигэр сыстаҕастар. Миигиннээҕэр минньигэстик астыыллар. Командировкаттан эбэтэр күрэхтэргэ кыттан сылайан-элэйэн кэллэхпинэ ып-ыраас дьиэ, минньигэс ас миигин күүтэн турар буолар», – диэн ийэ мичээрдии-мичэрдии кэпсиир.
Ханнык баҕарар төрөппүккэ оҕолорун ситиһиилэрэ саамай күндү буолаллар. Евдокия Николаевна оҕолоро үөрэхтэригэр, успуорка ситиһиилэрин туһунан астынан олорон кэпсиир.
«Оҕолорбут оскуола олоҕор көхтөөхтүк кытталлар, үчүгэй үөрэхтэрин иһин элбэх кырааматалаахтар. Улахан уол Николай көҥүл тустууга өрөспүүбүлүкэтээҕи, улуустааҕы күрэхтэргэ бириистээх миэстэлэри ылар.
Иккис уол Адам Бүтүн Арассыыйатааҕы олимпиада бастакы түһүмэҕэр 2-с миэстэ, «Дьиэ кэргэн – оҕо сайдар биһигэ» төрөппүт кэмпириэнсийэтигэр 3-с миэстэ, улуустааҕы күһүҥҥү күргүөмүнэн сүүрүүгэ, «Веселые старты» күрэххэ 2-с миэстэ, 2004 с. «Үрүҥ Уолан» буолары ситиспитэ.
Улахан уолаттар оскуоланы бүтэрэн, аҕаларын туйаҕын хатаран, ыраах айан суоппардарынан үлэлээбиттэрэ. Кинилэр билигин ыал аҕалара.
Үһүс уол Семен – Чурапчытааҕы кэллиэһи бүтэрбитэ, «Урааҥхай» хаһаайыстыбабыт бэрэссэдээтэлэ, сылгыһыттыыр. Кини оскуолаҕа үөрэнэр кэмнэригэр эҥин тэрээһиннэргэ, Бүтүн Арассыыйатааҕы английскай тыл олимпиадатыгар, улуустааҕы «Ини-биилэр» ох саанан ытыы күрэхтэһиитигэр ситиһиилээхтик кыттыбыта. Маны таһынан технология предметигэр Бүтүн Арассыыйатааҕы олимпиада бастакы түһүмэҕэр бастакы миэстэни ылбыта.
Төрдүс уол Анатолий 9-с кылаас кэнниттэн Юридическэй полицейскай кэллиэһи бүтэрдэ, аармыйаҕа сулууспаттан кэлэн баран үөрэҕин үрдэтинэр.
Кыргыттарбыт Анита, Александра устудьуоннар, бэһис уолбут Владимир 8-с, кырабыт Айсен 6-кы кылааһы үөрэнээччилэрэ. Анатолий «Таптыыбын төрөөбүт тылбын» күрэх I истиэпэннээх дипломана буолла. Кыргыттар успуорка эрэ буолбакка, ырыаҕа-үҥкүүгэ үгүс ситиһиилэрдээхтэр», – диэн кэпсиир.
Үтүө суобас – албан аат
Таныковтар ааттара үтүө суһумнаах буолара саарбахтаммат. Кинилэр ылсыбыт үлэлэрэ дьоҥҥо туһаны эрэ аҕалар. Ол курдук, ыал аҕата Адам Адамович кураан дьылларга Амурскай уобаластан өрөспүүбүлүкэ улуустарыгар элбэх от таһан, наҕараада ылбыт. 2013 сыллаахха Тиксиигэ саахалы туоратыыга хороолору (турбалары) уонна оһохтору таспыт.
Адам уонна Евдокия үлэлэринэн эрэ олорботтор, улуус общественнай олоҕор көхтөөхтүк кытталлар.
Ыал аҕата Адам Адамович араас күрэхтэһиилэргэ ситиһиилээхтик кыттар, үтүө суобастаах, бэриниилээх үлэһит буоларын наҕараадалара туоһулууллар.
Ол курдук, нэһилиэк баһылыгыттан Бочуотунай грамоталардаах, «Саха сирин Хоту уонна Арктика сайдыытыгар кылаатын иһин», «Аҕа статуһун үрдэтиигэ уонна дьиэ кэргэн үнүстүүтүн бөҕөргөтүүгэ кылаатын иһин» мэтээллэрдээх.
Былырыын «СӨ автомобильнай тырааныспар бочуоттаах үлэһитэ» түөскэ кэтиллэр бэлиэнэн наҕараадаламмыта. Маны таһынан «Успуорт» ТОС уопсастыбаннай үлэлэригэр көхтөөхтүк кыттар.
Евдокия Николаевна 2015 сыллаахха Саха сирин дьахталларын сийиэһин дэлэгээтэ, «Арассыыйа ийэлэрин» улуустааҕы салаатын уонна «Өбүгэ ситимэ» чилиэнэ.
2017 сыллаахха «Үрүҥ илгэ хотуна» улуустааҕы ыанньыксыттар күрэхтэһиилэрин кыайыылааҕа. Оттон кэтэх хаһаайыстыбалара 2018 сыллаахха улууска “Эти оҥорууга бастыҥ хаһаайыстыба” анал ааты ылбыт.
Таныковтар инники былааннара үгүс.
«Былааммыт элбэх. Саҥа хотон тутта сылдьабыт, 100 төбөҕө. Чэ, барыта табыллар иһэр ини диэн эрэллээхпит.
Биһиги үлэбит-хамнаспыт барыта үүт тураан буолбат. Ыарахаттар бааллар, ону санаабытын түһэрбэккэ, кыра-кыралаан ол кыһалҕалары быһааран иһэбит.
Оҕолорбут өйүүллэр уонна бары биир хайысха диэки көрөбүт – ол буолар олохпут бигэ туруга», – диэн улахан дьиэ кэргэн амарах ийэтэ Евдокия Николаевна кэпсээнин түмүктээтэ.
Читайте нас в:
