Бүгүн оҕолорбун кытта «Мэхээлэчээн булчут» киинэҕэ сырыттыбыт. Оҕолоргутун, сиэннэргитин кытта хайаан да сылдьыҥ диэн сүбэлиибин. Саха киинэтин айааччылар оҕо аудиториятыгар анаан оҕоҕо сөптөөх тиэмэлээх, сюжеттаах, кэрэхсэбиллээх уобарастаах, оҕону ыҥырар-угуйар идиэйэлээх киинэни уһулар буолбуттарын өссө биирдэ итэҕэйдибит, хайҕаатыбыт.
1) Режиссер А.Лукин аныгы саха киинэтигэр оҕоҕо, ыччакка туһаайыылаах киинэни табан устар режиссер быһыытынан билиннэ. Онон мантан инньэ режиссер салгыы саха литературатын үйэлээх айымньыларын тилиннэриэ, иккистээн тыынныа диэн эрэнэбит! Киинэҕэ урукку кэм (Мэхээлэчээн оҕо сааһа) ретроспекция быһыытынан көстөрө, композиция нарыламмыта, тэтимнээҕэ биһирэтэр. Сүрүн геройдар (Мэхээлэчээн да, сиэнэ Мишук да) тэҥ оруоллаахтара, биһирэбиллээх персонажтар уонна кинилэр утарсааччылара киинэ былаанын былдьаспаттара олус хайҕаллаах. Уопсайынан, уурбут-туппут курдук текст, көстүү, муусука (композитор — олус талааннаах М.Кобяков). Ф.Львов, В.Борисов, кырачаан Мишук, артыыстар бары оонньууллара сөхтөрөр, кэрэхсэтэр.
2) Киинэ сценариһа Н.Ильина матырыйаалы олус сөптөөхтүк туһаммыт. Т.Сметанин, Я.Стручков «Мэхээлэчээн булчут кэпсээннэрэ» диэн классика буолбут айымньыларын сценарист олус сөпкө таҥмыт, аныгы оҕо олоҕун кытта сатабыллаахтык ситимнээбит. Киинэ аныгы олохпут сайдыылаах эрээри омсолоох өрүттэрин (оҕо төрүт дьарыктан, төрүт астан тэйиитин, суотабайга, көмпүүтэргэ ылларыытын, солуута суох блогердааһыны) чопчулаан көрдөрбүтэ олус үчүгэй. Сценарист икки утарсар персонаж (Мэхээлэчээн уонна Бүөккэ-Харбас) икки ардынааҕы сыһыаны сытыырҕатар конфликт төрүөтүн итэҕэтиилээхтик быһаарар, аптаах таба сюжетыгар сатабыллаахтык холбуур. Онон Надежда Ильина бу киинэҕэ үлэтэ киинэ сүрүн табыллыбыт өрүтэ хаачыстыбалаах сценарий буоларын өссө төгүл бигэргэттэ.
3) Киинэ саха киһитигэр чугас олус сэргэх юмордаах. Бу юмор хас да функциялаах: эһэ уонна сиэн икки ардынааҕы сыһыаны уустугурдубат соруктаах. Маны тэҥэ оҕо киинэтин тэтимин бытаардыбат сэргэх түгэни киллэрэр. Күлүүлээх киллэһик-сюжеттар антагонистар (4 браконьер) уобарастарын сымнатан биэрэр, олус кутталлаах, ыар курдук көрдөрбөт.
4) Киинэ биир табыллыбыт өрүтэ — кыыллары тыыннаҕымсытыы. Аныгы технология ньыматынан туһанан кыыллары тилиннэрбиттэрэ олус кэрэхсэбиллээх. Иһит сууйуутун найылаһар ыттар, «туос түннүгүнэн күн уота…» диэн ыллыыр бырдах, генерал буола киэргэммит ыт, «кутуйах сыттаах наскыны оһох кэннигэр бырахпытым» диир Сэргэх сюжеттара киинэни киэргэттилэр. Суор, саха култууратыгар быыһык эйгэҕэ илдьит оруолун толорор ытык көтөр, бу киинэҕэ эмиэ баар, ити функцияны толорор. Кыра уол кыыл-көтөр саҥатын истэр дьоҕурдаммыта көрөөччүнү кэрэхсэтэр, оҕо киинэтин жанрыгар олус сөп түбэһэр.
5) Хартыына тиэкиһигэр өс хоһоонун, бэргэн этиилэри табыгастаахтык киллэрбиттэрин сэргээтим. «Үтүө киһи үтүөтэ үс үйэ тухары умнуллубат», «Биир сомоҕо, биир сутурук» о.д.а.
6) Киинэҕэ «эһэ үөрэҕэ» диэн үйэлээх өйдөбүл көстүбүтэ олус үчүгэй! Мэхээлэчээн сиэнигэр «Эр киһи ньоҕойдоһон барытын тиһэҕэр тиэрдиэхтээх» диэн мындыр этиитэ, күөлү тоҕо Эбэ дииллэрин быһаарбыта, уот иччитигэр ас биэрэргэ үөрэппитэ киинэ иитэр-үөрэтэр суолтатын күүһүрдэр.
7) Фольклор, литература дьоруойа айанын түмүгэр хайаан да сайдар. Кини хараҥа тыаны (кутталлаах периферияны), үгүс моһолу туораан, кыайыылаах тахсар. Эмиэ ол курдук биһиги, көрөөччүлэр, үөрүүбүтүгэр кыра Мишук эһэтэ Мэхээлэчээн көмөтүнэн хас да таһым үрдээн, атын киһи буолан сайдан, улаатан таҕыста!
Саха киинэтигэр салгыы ситиһиилэри баҕарабыт, күүтэбит, эрэнэбит!
Саргылана Ноева, ГЧИ үрдүкү билим үлэһитэ, тыл билимин хандьытаата, «Ааҕар Саха сирэ» түмсүү көҕүлээччитэ.
Читайте нас в:
