Саха Өрөспүүбүлүкэтэ ааспыт сылга 172 мөлүйүөн устуука сымыыты оҥорон таһааран, Уһук Илин субъектарын ортотугар 4-с миэстэҕэ сылдьар. Ол гынан баран, иллэрээ сыллааҕы көрдөрүүтүгэр тиийбэтэ: 2024 сыл түмүгүнэн 180 мөлүйүөн сымыыт оҥоһуллубута. Итиэннэ көтөр ахсаана 945 тыһыынчаттан 704 тыһыынчаҕа, көтөр этин оҥорон батарыы 3,5 тыһ. туоннаттан 2,6 тыһ. туоннаҕа таҥнары түстүлэр.
Онуоха, исписэлиистэр быһааралларынан, өрөспүүбүлүкэҕэ 4 бырамыысыланнай төрүккэ үлэлиир тэрилтэ баарыттан Нерюнгритааҕы көтөр фабриката, сыахтара уонна инженернэй инфраструктурата олус эргэрэннэр, сымыыты уонна көтөр этин оҥорон таһаарарын тохтоторго күһэллибитэ төрүөт буолла. Аҥаардас бу фабриканы саҥалыы сөргүтэргэ, үлэтин чөлүгэр түһэрэргэ 1 млрд 55 мөл. солкуобай угуллара эрэйиллэр. Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин миниистирэ Артем Александров Ил Дархан Айсиэн Николаев олохтоох оҥорон таһаарыы кээмэйин 2030 сылга диэри 1,5 төгүл улаатыннарар туһунан стратегическай ыйааҕын олоххо киллэрии сүнньүнэн Нерюнгрины тэҥэ Дьокуускайдааҕы, Ньурбатааҕы уонна “Новай” сопхуостааҕы (Мииринэй) көтөр фабрикаларын кыамталарын улаатыннарыы былааннанарын этэр.
Экспертэр Арассыыйаҕа сымыыт ырыынага үрдүк күрэстэһиилээҕин бэлиэтииллэр. Дойду көтөр иитээччилэрин сойууһун дааннайынан, 33 субъекка сымыытынан бэйэлэрин 100 бырыһыан хааччыналларыттан элбэҕи, 22 субъекка 50-тан 100 бырыһыаҥҥа диэри, 12 субъекка аҥаарыттан аҕыйаҕы оҥороллор, 12 субъекка көтөрү ииппэттэр. Саха сирэ сымыытынан нэһилиэнньэтин 51,5 бырыһыанын хааччынар.
Иллэрээ сыллааҕыны кытта тэҥнээтэххэ, сымыыт сыаната түһэн, дойду көтөр иитэр фабрикаларын үгүстэрэ ааспыт сылы үп-харчы өттүнэн уустуктук туораатылар. Уһук Илиннээҕи сымыыт хайысхалаах фабрикалар бары сайыҥҥы ыйдарга атын эрэгийиэннэртэн арыый чэпчэки сыанаҕа киллэрэн батарыы кээмэйэ улааппытын бэлиэтииллэр. Ол гынан баран, сымыыт кылгас кэмҥэ харайыллар уонна атыылаһааччылар олохтоох оҥорон таһаарааччыларга ордук итэҕэйэр буоланнар, өрөспүүбүлүкэ көтөр иитээччилэрэ сымыыт ырыынагын халбаҥнаппатылар. Киин уобаластартан тэйиччи олорор сиргэ нэһилиэнньэни сибиэһэй аһылыгынан хааччыйыы хаһан баҕарар уһулуччу тутуллуохтаах.
“Дьокуускайдааҕы көтөр фабриката” АУо генеральнай дириэктэрэ Наталья Дягилева дойду киин уонна бурдуктаах эрэгийиэннэригэр бурдугу үүннэриини өйөөннөр, көтөрү иитиини чөлүгэр түһэрэллэрэ, сайыннараллара кыаллыбыт буоллаҕына, Саха сиригэр көтөр аһылыгынан хааччыйыыга эрэгийиэн бүддьүөтүттэн өйөбүл оҥоһуллара олохтонорун кытта быһаччы ситимнээҕин ыйар.
“Чуолаан, Дьокуускай куораты ылан көрдөххө, көтөр аһылыгын оҥорор сырьену кэмигэр аҕалыы эрэйиллэр. Таһаҕаһы Өлүөнэ өрүһүнэн кыһын муус үрдүнэн уонна сайын уу суолунан туоратарга болдьохторунан хааччахтаах. Биһиги сылга иккитэ 17,5 тыһ. туонна сырьену тиэйэн аҕаларбытыгар сылга иккитэ баантан кирэдьиит ылабыт. Коммерческай кирэдьиит бырыһыанын ыстаапката үрдээн, бырыһыан төлөбүрүгэр ороскуоппут 3 төгүл улаатта. Онон сиэттэрэн, көтөр аһылыгын атыылаһарбытыгар чэпчэтиилээх кылгас болдьохтоох кирэдьиитинэн туһаныы боппуруоһа тирээн турар. Былырыын 3-с кыбаарталга 120 мөл. солкуобай кээмэйдээх итинник кирэдьиитинэн туһаммыппыт. Быйыл көтөрү иитии салаата чэпчэтиилээх кирэдьииттээһиҥҥэ киллэриллибэтэ, ол аата лимиит көрүллүбэтэ”, – диир Наталья Ивановна.
Саха сирин көтөр иитэр саамай улахан тэрилтэтин салайааччыта федеральнай министиэристибэҕэ маннык суоллары туруоруста: бастатан, Уһук Илин федеральнай уокурук субъектарыгар баар куурусса сымыытын уонна бройлер этин оҥорон таһаарар көтөр фабрикаларыгар анаан, саҥалыы тэхиньиичэскэй сэбилээһиҥҥэ итиэннэ көтөр сыахтарын, инфраструктура эбийиэктэрин тутууга көрүллэр чэпчэтиилээх инвестиция кирэдьииттэрин тус сыаллаах хайысхаларын испииһэгэр киллэрэргэ; иккиһинэн, суолтан-иистэн улахан тутулуктаах субъектарга баар көтөр фабрикалара көтөр аһылыгын, ол иһигэр бурдугу, шроту, аминокислоталары о.д.а. атыылаһалларыгар чэпчэтиилээх кылгас болдьохтоох кирэдьииттэри сыл бастакы аҥаарыгар лимииттээн биэрэргэ, ону тэҥэ Сибиир бурдуктаах эрэгийиэннэриттэн Уһук Илин субъектарыгар тимир суолунан тиэйии төлөбүрүгэр субсидиялааһыны оннунан хаалларарга.
Василий Никифоров
Хаартыска ДьКФ архыыбыттан
Өссө ааҕыҥ:
Дьокуускайдааҕы көтөр фабриката сымыытын ахсаанынан сэбиэскэй саҕанааҕытын ситэн ааста
Читайте нас в:
