Дуобат оонньуута сахаларга хапсаҕай, мас тардыһыытын, атах оонньуутун курдук хааммытыгар баар спорт көрүҥэ буолар.
Тоҕус ый кыһыннаах, томороон тымныылаах Саха сиригэр балаҕаҥҥа хаайтаран олорон, күнүскү үлэлэрин үмүрүтэн, киэһээтин көмүлүөк оһох сырдыгар дуобат оонньуулларын былыргы сэһэннэргэ суруйаллар. Саха дуобата нуучча дуобатыттан уратыта диэн – икки эрээтинэн аҕыстыы ньыкаанан оонньонуллар. Дуобат саха мындырын, өркөн өйүн сайыннарбыт оонньуута диэн сыаналыахха сөп. Былыр саха чулуу өйдөөхтөрө, бастакы интеллигенцията, үөрэхтээхтэрэ олус сөбүлээн оонньууллара.
Саха сиригэр дуобат оонньуута сайдарыгар биһиги биир дойдулаахпыт, убаастыыр улуу убайбыт, саха тылын өһүн чинчийээччи, литэрэтиирэтин төрүттэспит суруйааччы, учуонай, бөлүһүөк Алексей Елисеевич Кулаковскай – Өксөкүлээх Өлөксөй улахан өҥөлөөх киһи буолар. Алексей Елисеевич ханна баҕарар дуобатын кыбына сылдьара, Улуу Өктөөп Өрөбөлүүссүйэтин иннинэ Саха сирин биир күүстээх дуобатчытынан биллэрэ. Ол туһунан суруйааччы Николай Заболоцкай – Чысхаан маннык ахтан турар:
«Оччолорго мин куһаҕана суохтук оонньуур курдук сананарым, дьоҥҥо наһаа хотторо охсубат этим. Алексей Елисеевич миигин наар кыайара гынан баран, оонньуурбун хайгыыра. Саатар биирдэ тэҥнэһэн көрбөтөҕүм, кини: «Дьокуускай уобаласка миигин биир эрэ кыайар оонньооччу баар», – диирэ. Ол Титов Яков Васильевич – Дьүлэй Бүөкээн, Мэҥэ улууһун Бахсы нэһилиэгин киһитэ, дуобакка тэҥнээҕин булбатаҕа. Кулаковскай Бодойбоҕо учууталлыы сылдьан, биллэр дуобатчыты Аччаһы көрсөн хаста да оонньообут. Хайалара кыайбыта биллибэт».
А.Е. Кулаковскай улахан дуобатчыттары Хаҥалас Хачыкаатын баайа С.П. Барашковы, Дьокуускайга А.И. Потаповы, Дьүлэй Бүөкээни, Аччаһы, Чысхааны кытта күөн көрсөн кыайталаабыт түгэннэрдээх эбит. Кини хас биирдии оонньуутун диаграмма оҥорон, ырытан көрдөрбүтүн бэркиһээбиттэр, өйүн сөхпүттэр. Оонньуу ньыматын, хотуорайдааһыны баһылаабыт буолан, эмискэ соһуччу хаамыылары оҥорон кыайталыыр эбит. Кини өҥөтүнэн Өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи биллэр дуобатчыттар – Аччас, Дьүлэй Бүөкээн, Потапов – бэртээхэй оонньуулара суруллан хаалбыттар. Уһулуччу өйдүүр дьоҕурдаах буолан, оонньообут партияларын өйүгэр тута сылдьан үөрэтэрэ, оонньуура уонна онтон «улахан өй санаа дуоһуйуутун ылабын» диирэ үһү. А.Е. Кулаковскай Саха сиригэй дуобат курдук өйү сайыннарар, интеллектуальнай оонньуу сайдарыгар олук уурбута. Улуу бөлүһүөк олохпутун-дьаһахпытын эрэ буолбакка, олох уустугар эриллибит мындыр сахалар, дуобат курдук өй-санаа муҥутуурдук түмүллэр оонньуутун баһылаан, аан дойдуга тахсыахтара диэн сэрэйэн, бөлүһүөктээн эрдэттэн бэйэтинэн тарҕата сатаабыт эбит. Дьэ ити курдук саха норуотун уһулуччулаах уола Өксөкүлээх Өлөксөй киһи аймах устуоруйатыгар сэдэхтик көстөр, биирдэ төрөөн ааһар, бары өттүнэн эргиччи билиилээх-сайдыылаах, чэгиэн-чэбдик чөл куттаах, сүрдээх Улуу Киһи олорон ааспыт эбит.
Анатолий Мурунов, Таатта
Читайте нас в:
