Кыра сылдьан аҕабын өйдөөбөппүн, ийэм сэриигэ сылдьар диирэ. Кими эрэ наар кэтэһэрэ, иһит сууйа туран наар түннүгүнэн көрөрө, арыт суолга ыраах иһэр киһи кимин билээри илиитин чарапчыланан турара…
Биир күһүн оскуолаҕа оҕолору кытта барсан олоробун, учууталлар үүрбэттэр. Ийэм дьиэтигэр суоҕун билэллэр быһыылааҕа, бэл куруускаҕа үүт кутан биэрэллэрэ. Ийэм дьиэтигэр олус хойутаан кэлэрэ, ол иһин дьукаахтарбыт оскуолаҕа үөрэнэр оҕолорун кытта иилиҥкэйдэһэ сылдьарым. Оскуолаҕа бэл тэтэрээт, харандаас биэртэрэ, онно оҕолору үтүктэн суруйабын, аахпыта буолабын.
Арай биирдэ дуоскаҕа учуутал суруйбутун аахтым, тыл, этии тахсыбытыттан олус үөрдүм уонна ытыспын тэс гына охсунаат: «Аҕам сэрииттэн кэллэ», — диэтим. Кырдьык, сэрии бүппүт кэмэ этэ, аҕам кэлиэхтээҕин күүтэр этибит. Оттон учуутал сэрииттэн кэлбит дьон тустарынан кэпсиир уонна суруйар эбит. Бары соһуйдулар, чахчы кэллэ дуо диэн ыйыт да ыйыт буоллулар. Онуоха мин дуосканы ыйабын. Оҕолор, учуутал дьэ дуосканы өйдөөн көрдүлэр уонна: «Тыый, кыыспыт ааҕар буолбут эбит», — диэн үөрдүлэр-көттүлэр. Хос-хос ону-маны аахтардылар, сөхтүлэр аҕай.
Оччолорго начаалынай оскуолаҕа маҥнайгыттан төрдүс кылааска диэри бары биир кылааска симиллэн олорон соҕотох учууталга үөрэнэрбит. Онтон учуутал мин тэтэрээккэ тугу суруйбуппун ылан көрдө-иһиттэ уонна: «Оҕолоор, Аанчык мин дуоскаҕа суруйарбын барытын сөпкө үтүктэн суруйар эбит, бэл, төрдүс кылаас оҕолоро суоттуур садаачаларын кытта суоттаһар эбит. Дьэ, маладьыас! Өйдөөх да кыыс эбит!» — диэмэхтээтэ.
Ол күнтэн ыла аны дьукаах оҕолорбор көмөлөһөр буоллум. Бэйэбин маҥнайгы кылааска үөрэтэр буоллулар, аны бэйэм дьиэҕэ үлэлээх киһи быһыытынан анал тэтэрээттээхпин, кинигэлээхпин. Ийэм үөрэр, оҕом улаатан, үөрэхтээх киһи буолан, суругу-бичиги ааҕар диэн киэн туттар.
Биир күн хайдах эрэ дьиксиммиттии: «Оскуолаҥ кэнниттэн буостаҕа сылдьан, телеграмма кэлбит үһү, ону ылан аҕалаар,» — диэтэ. Мин сөбүлэһэн тоҥхоҥноотум. Оскуола кэнниттэн соҕотоҕун буостаҕа бардым. Дьукаахтарым үрдүкү кылаас буоланнар үөрэнэн бүтэ илик этилэр. Буоста халҕанын нэһиилэ ырычаахтаһан аһан киирдим. Буоста чүөчэтэ миигин үөрэ көрдө: «Оо, Аанчык котоку кэллэ, мэ, телеграммаҥ бу баар», — диэн кумааҕы бүк тутуллубутун уунна. Мин, хап-сабар ылаат, сиэбим түгэҕэр анньан кэбистим. Онуоха буоста чүөчэтэ: «Телеграмманы тута ааҕыллар, онон аах,»- диэтэ. Мин хостоон таһааран улаханнык аахтым:» Еду домой. Отец Алексей Александрович Перфильев».
— Тыый, Аанчык, аҕаҥ иһэр эбит дии.
— Перфильев диэн мин аҕам да?
— Аҕаҥ дии, билбэккин да?
— Мин Перфильев диэн киһини билбэппин, мин аҕам аата Өлөксөй.
— Өлөксөй диэн нууччалыы Алексей.
— Аа.
Түннүгү көрөөт: — Оо, почта кэллэ, өссө кузовка саллаат баар. Аанчык, кэл, кэл, эн аҕаҥ дии. Хайыы, телеграмматааҕар түргэнник кэлэр эбит. Бар, таҕыс, аҕаҕын көрүс.
Иккиэн таһырдьа ойобут. Массыынаттан суоппар тахсан, буоста чүөчэтин кытта туох эрэ кумааҕытын бэристилэр. Мин саллаат киһини одуулаһабын.
— Хайыы, бу ким оҕотой?
— Бэйэҥ кыыһыҥ дии, Өлөксөй.
— Миэнэ да? Ээ, кырдьык, Аанчыкыллай!
Саллаат миигин көтөҕөн ылан үөһэ быраҕаттаата, мин күлэбин, тоҕо эрэ. Кууһан, сыллаамахтаан ылла.
— Бу эн телеграммаҥ.
— Таа-ыый! Чахчы миэнэ эбит! Дьиэбитигэр бардыбыт!
— Ийэм үлэтигэр сылдьар, киэһэ хойут кэлэр.
— Эн бааргын дии, барыахха.
Соннук көтөхсүбүтүнэн дьиэбитигэр бардыбыт. Онно билбитим мохуорка, буорах сыттаах аҕа диэн күндү киһибин. Онно билбитим миигин күүскэ да күүскэ таптыыр аҕа диэн күүстээх, эрчимнээх илиилээх эр киһи баарын. Дьиэҕэ чугаһаан истэҕин аайы эбии түргэтээн иһэрэ, эмискэ аан аһылла биэрбитэ уонна тириппит ийэм утары сүүрэн тахсыбыта. Уонна иккиэммитин кууһан туран уйа-хайа суох ытаабыта. Киниттэн алаадьы минньигэс сыта кэлэн муннубун кычыгылаппыта, дьиэҕэ киирбиппит. Ийэм алаадьы астаабыт этэ. Аҕам ийэм хараҕын уутун соторо, уоскутара, кууһара, имэрийэрэ. Мин алаадьы сиэн мотуйарым, ийэлээх аҕам олбу-солбу кууһан, сыллаан ылаллара. Устунан тотон, утуктаан барбыппын көтөҕөн ылан ороҥҥо сытыарбыттара…
Кэлин ийэм телеграммаҕа куһаҕан сонун баара буолуо диэн дьаахханан, үлэтиттэн эрдэ кэлэн бурдугун дуомунан алаадьылаабытын кэпсиирэ…
Күн Мичээрэ, «Сунтаар сонуннара» хаһыат архыыбыттан
Читайте нас в:
