Кыайыы туһугар хаарыан олохторун кэрэйбэккэ, дьоруойдуу охтубут саха буойуттарын албан ааттарын үйэтитэр кэриэстэбил таһаарыы
(Буойун Иван Эверстов сырдык кэриэһигэр)
Нам улууһун Граф Биэрэк нэһилиэгиттэн төрүттээх Иван Тимофеевич Эверстов 2023 сыл тохсунньутугар «Боотур» этэрээт үһүс састаабыгар киирсэн, байыаннай дьайыыга «Банчо» диэн ааттанан-суолланан, кыайыыны уһанса барбыта. Сулууспа кэмигэр хорсун быһыытын иһин Арассыыйа оборонатын Министиэристибэтин «За укрепление боевого содружества», «За отвагу», «За храбрость» түөскэ кэтиллэр мэтээллэринэн наҕараадаламмыта. 6 ыйдаах хантыраагын болдьоҕо түмүктэнэн, дойдутугар кэлээт, барыан иннигэр үлэлии сылдьыбыт Бэтэринээрнэй управлениетын тэрилтэтигэр үлэтин салҕаабыта. Онтон 2024 сыл олунньу 13 күнүгэр бэйэ баҕатынан иккистээн «Боотур» этэрээт нөҥүө хантыраак түһэрсэн, дьиэ кэргэнигэр кыайыы көтөллөөх эргиллэрдии эрэннэрэн, 12-с састаабы кытта Украинаҕа төннүбүтэ.
Окко түспүт оҥоһуу
Иван Нам улууһугар 1977 сыллаахха атырдьах ыйын 25 күнүгэр Эверстовтар дьиэ кэргэттэригэр үһүс оҕонон төрөөбүтэ.
Томпо улууһун Тополинай орто оскуолатын ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрбитэ.
Оскуоланы бүтэрбитин туоһулуур ситии-хотуу аттестатын туппут эдэр уол Нам улууһун Хатыҥ Арыы нэһилиэгэр сварщик идэтигэр үөрэнэ киирбитэ. Салгыы Дьокуускайдааҕы судаарыстыбаннай университет юридическэй салаатын бүтэрбитэ. Үлэтин педагог курдук эппиэтинэстээх, үгүс сыраны-сылбаны эрэйэр идэттэн саҕалаабыта. Кини араас идэлээх киһи этэ, мэлдьи туох эрэ саҥаны билэргэ дьулуһара, өрүү билиитин-көрүүтүн хаҥатара. Онтон кэлин, үлэтин тиһэх тэрилтэтинэн Жиганскайга филиаллаах Нам улууһун бэтэринээрнэй управлениетыгар материальнай-техническэй хааччыйыы тэрилтэтин начаалынньыгынан үлэлээбитэ.
Дьону түмэр күүстээх айылгылааҕа
Кини оҕо эрдэҕиттэн олус көхтөөх, сатабыллаах этэ. Элбэх доҕоттордооҕо, кыһалҕалаах киһиэхэ, туора да дьоҥҥо биир бастакынан көмөҕө сүүрэр бастыҥ хаачыстыбата борбуйун көтөҕүөҕүттэн биллэрэ. Ол да иһин, Иван тула үгүс киһи мустара, бэйэтигэр дьону түмэ тардар ураты дьоҕурдааҕа. Улаатан истэҕин аайы доҕотторо, билэр дьоно өссө хаҥаан, оҥорбут үтүө быһыыларын иһин өрүү хайҕанара, мэлдьи ытыктабылга, холобурга сылдьара. Тулалыыр дьоно бука бары кинини дойду дьиҥнээх патриотун быһыытынан билинэллэрэ, суукка хайа баҕар чааһыгар, дьыл хайа баҕар кэмигэр көмөҕө кэлэргэ бэлэм киһинэн ааҕаллара.
«Эрэллээх доҕорбут, үтүө бырааппыт, бэртээхэй убайбыт, күндү аймахпыт, тапталлаах кэргэним, кэтэһэр аҕабыт, эйэҕэс эһээм сылаас мичээрин, күннээҕи сонунун ыһа-тоҕо кэпсээбитинэн, ааны тэлэччи арыйбытынан аны киирэн кэлэрин хаһан да көрбөппүт. Санаабар куһаҕан түүл курдук, билигин да итэҕэйбэппин… Итэҕэйиэхпин баҕарбаппын! «Малая» диэбитинэн киирэн кэлиэ диэн кураанаҕы күүтэбин, «Уонна хаһаан?!» диэбитинэн оҥорбутунан, дьаһайбытынан барыа дии саныыбын…» — диэн биэс оҕолоох огдообо хаалбыт Софья Ивановна аймана ахтар.
22 сыл бииргэ
2001 сыллаахха үөрэҕин саҥа бүтэрбит эдэр педагог Иван Тимофеевич Хатыҥ Арыы орто оскуолатыгар история учууталынан ананан, үлэлии тиийбитэ. «Илии ыалдьартан арахпат, харах таптыыртан арахпат» дииллэринии, Дьылҕа Хаан анала бэйэтэ билэринэн ыйан-кэрдэн барбыта. Ол курдук, онус кылааска үөрэнэр Соня Парникова уонна эдэр учуутал Иван Тимофеевич бэйэ-бэйэлэрин күүскэ сөбүлэһэн, билсэн барбыттара. Бастаан утаа учуутал үөрэнээччитигэр сыһыанын, үөрэтиитин-такайыытын сиэринэн этэ, онтон кыыс оскуолатын бүтэрэр сылыгар аан бастаан дьиэтигэр атаарбыта. Маннык үс төгүрүк сыл чугастык билсэн, 2003 сыллаахха эдэрдэр сүрэхтэрин холбообуттара. Бу олорбут кэмнэригэр ыал сиэринэн барыта баара: үөрүү-көтүү, дьол, кыыһырсан ылыы да ханна барыай? Олох араас очурдарын, тирээн кэлбит кыһалҕалары бииргэ туорууллара.
Дьоллоох аҕа этэ
Иван кэргэнинээн Софьялыын тапталларын туоһута – биэс утум салҕааччылара, кырачаан сиэннэрэ буолаллар. Ис иһиттэн оҕоттон дьоллонор, кэскилиттэн үөрэр, кинилэр хас биирдии ситиһиилэрин киэн тутта кэпсиир амарах аҕа этэ.
Оҕолоро күн сирин көрүөхтэриттэн, оҕо көрүүтүн дьахтарга аҥардастыы сэлээннээбэккэ, кэргэнигэр солбуллубат көмөлөһөөччү буолара, түүнүн бэйэтэ оҕолоон, көрүү-харайыы өттүгэр бастыҥ аҕа аатын ылан дуоһуйара.
Ол курдук, үс улахан уолаттарыгар дьиҥнээх эр киһи сүрүн хаачыстыбаларын кыраларыттан уһугуннарбыта, батыһыннара сылдьан, уопсастыбаҕа, сиргэ, бултка-алтка буоллун, эр киһи хайдах сылдьыахтааҕын үөрэтэн, бэйэтинэн көрдөрөрө, төрүт үгэспит сиэригэр-туомугар тиийэ үөрэтэрэ. «Уол оҕону – эр киһилии!» диэн халбарыйбат өйдөбүллээх уолаттарын ииппитэ. Ол да курдук, бэйэтин тус олоҕор, дьиэ кэргэнигэр, оҕолоругар, доҕотторугар, ханна да буоллун, кытаанах ирдэбиллээҕэ, чиэһинэй сыһыаны бастакы күөҥҥэ туруорара.
Патриот санаата баһыйан
Аҕа дойду көмүскэлин туһугар сулууспаны ааспатахтары ылбаппыт диэбиттэрин үрдүнэн, бэйэтинэн тылланан туран, түүннэри-күнүстэри сүүрэн-көтөн, аата-ахсаана биллибэт үгүс докумуоннары хомуйсан, сыаллаахтык-соруктаахтык эккирэтиһэн, 2023 сыллаахха тохсунньу ыйга байыаннай дьайыыга аан бастакытын барбыта диэн кэргэнэ Софья харааста кэпсиир:
— Байыаннай дьайыы саҕаламмытыгар кэргэним уларыйан хаалбыта, кэлэр-барар, тугу эрэ кэпсэтэр, бүтэр уһуга суох быһаарсар, букатын бокуойа суох буолан хаалбыта. Тугу эрэ кистиирин сүрэхпинэн курдаттыы сэрэйэрим… Биирдэ тулуйбаккабын тугу быһаарсарын ыйыппыппар: «Үлэһиттэрбэр отсрочка оҥотторобун», — диэн олус судургутук хардарбыта. Онтон биир үтүө күн квалификации үрдэтинэ Дьокуускайга үөрэнэ барар буоллум диэт, ол күн тута айаннаата. Киэһэ биирдэ телефоммун холбуом диэн сэрэттэ, итиэннэ олус сылайбыт куоластаах эрийдэ. Аныгы олох сиэринэн, итиэннэ оннук үөрэммиччэ, «видеозвонок нөҥүө эрий» диэтим, киһим таһырдьа табахтыы сылдьабын диэн таһырдьаны эрэ кураанахтыы көрдөрдө. Сарсыныгар эмиэ киэһэ биирдэ төлөпүөннээтэ, ону мин арааран баран видеозвоногунан эрийдим, хата, киһим өр гыммата, ылла, арай көрбүтүм олох даҕаны хараас курдук улахан эбийиэккэ олорор. Дьиктиргээтим. Дьэ, онтон биирдэ «Боотур» этэрээт нөҥүө дойдутун көмүскүү бараары сылдьарын билиннэ, олус аймаммаппар көрдөһөн туран, өрөбүлгэ кэлэн барытын быһаарыах буолла. Эппитин курдук, өрөбүлгэ кэлбитэ, бэйэбит туспутугар ыарахан кэпсэтии буолбута. Ол тухары мин өйбөр-санаабар араас сидьиҥ хартыыналар, өлүү-сүтүү тохтоло суох солбуйсаллар… Сулууспалаабатах буолан, дойду туһугар туохха барытыгар бэлэмин, ыра санаа оҥосторун эттэ, үс ыйынан төннүөх буолан, сөбүлэҥмин ылла. Дьонугар өр кэмҥэ кистии сатаан баран, бэйэтэ кэпсээбитэ. Тустаах бэлэмнэниини ааһан баран тохсунньуга барбыта, үс ыйынан кэлиэм диэн барбыт киһим «сөбүлээтим, онон өссө үс ый сулууспалыыр буоллум» диэн болдьоҕун уһаппытын эппитэ.
Кыыһыран, ытаан-соҥоон да, иннин ылбатаҕым. Ол сыл от ыйын 27 күнүгэр биһиги дьиэ кэргэҥҥэ саамай күүтүүлээх, долгутуулаах күн үүммүтэ – аҕабыт байыаннай дьайыыттан ытык иэһин төлөөн эргиллибитэ.
Антах сылдьыбытыттан наар үчүгэйин эрэ кэпсиирэ, табаарыстарын, убай-быраат буолбут уолаттарын кытта тыылга сынньаналларын, хайдах үөрэҕи ааспыттарын хараҕа уоттана кэпсиирэ.
Атын өрүтүн ыйыттахха, «военная тайна» диэн сапсынар кээһэрэ. Кэлбитин кэннэ сыл аҥарыттан эрэ ордон баран, киһим эмиэ уларыйан, тэһийбэт курдук буолан хаалбыта: “Быйыл олох табыллымаары гынным, дьоммор көмөлөһөхпүн наада, эн өйдөө, анараа уолаттарбын хаалларбытым, онно кып-кыра уолаттар, оҕом саастыы оҕолор бааллар, арай мин манна сытабын! Дууһам, өйүм-санаам онно, уолаттарбар! Барыахпын наада!” — диэн дууһалыын аймаммыта, көрдөспүтэ… Бу дьыл олунньутугар иккистээн барбыта, итиэннэ тыыннааҕар төннүбэтэ, муҥ саатар аҕабыт дьүһүнүн тиһэҕин көрбөтүбүт…
Ыра санаатын батыһа
“Банчо” олоҕор баҕа санаата элбэх, былаана киэҥ этэ, барыта түмүктэннэҕинэ, эйэлээх олоххо дьиэ кэргэнин кытта дьоллоохтук олорор улахан баҕалааҕа. Маны тэҥэ, баҕа санааларыттан биирдэстэрэ – быйылгы хантыраага бүтэн, дойдутугар кэллэҕинэ баараҕай хараас дьэндэтэр былааннааҕа. Ол баҕатын сырсан, бэйэтэ анарааттан төлөпүөн нөҥүө ыйан-кэрдэн, көмө-тирэх буолан, харааһын тутуутун саҕаласпыта. Хомойуох иһин, суох буолбутун кэннэ, тиһэх тутуута аймахтар, табаарыстар көмөлөрүнэн, үлэҕэ киирдэ.
Мэтээл туһугар буолбатах
Кэргэнэ Софья Ивановна кэпсииринэн, мэтээллэриттэн биирин да кэтэн да көрбөтөх: ««Зачем? Я не ради медалей воевал!» — диэн тыллааҕа үһү. «Ити «За храбрость» мэтээлин үс-түөрт төгүл ыҥыттарыы кэннэ баран ылбыта, сороҕор кыбыстан, сороҕор биллибэт биричиинэнэн «Что-то долго они» диэн, наҕараадата суох, кураанах төннөн кэлэрэ. Биирдэ мин ыксаан: «Эйиэхэ наада буолбатах буоллаҕына, миэхэ наада! Мин алта ыйы быһа кэтэспитим, мин алта ый долгуйбутум!» — диэбитим. Онон ол саҕана кып-кыра кыыһырсыылаах кэлбит мэтээллэр буолаллар».
Алта эрэ хонук хаалбытын кэннэ
Буойун «Банчо» хантыраага бүтүөн 6 хонук иннинэ, ол эбэтэр 2024 сыл атырдьах ыйын 6 күнүгэр, старшай сапер быһыытынан, биир бастакынан байыаннай тиһэх сорудаҕар тиийэн баран, орто дойду олоҕуттан огдолуйан, ийэ сиртэн кута-сүрэ арахсыбыта…
«Аҕабыт куһаҕан буолбутун туһунан сураҕы социальнай ситиминэн ыыппыттар этэ, ханнык бөлөххө суруйбуттарын билигин бу диэн өйдөөбөппүн. Чуолкайа биллибэт диэн уоскута сатаабыттара. Онтон мин «Эколог», «Ли» диэн уолаттарыгар эрийтэлээбитим, кинилэр куһаҕан сураҕы бигэргэппиттэрэ… Түүл, туман курдук ыарахан күннэр үүммүттэрэ. Олорбуппут тухары кэргэмминээн наар бииргэ иилиҥкэйдэһэн кэллэхпит, арай суох буолар ыар чааһыгар тус-туспа, бэйэ-бэйэбититтэн тэйиччи буолан хааллыбыт… Бу бүтэһик икки сыл олус ыарахан, кэтэһиилээх-манаһыылаах буолла. Соҕотох хаалар эрэйин дьэ билэн эрэбит, туохпут барыта кыһалҕа, кинитэ суох араас кыһалҕабыт бэрт эрэйинэн быһаарыллар буолла. Ол эрэн, аттыбытыгар аймахтарбыт, тулабытыгар табаарыстарбыт, биир үксүн олохтоох дьаһалта күүс-көмө, тирэх буолаллар, онон кинилэргэ махталбыт сүдү. Бииргэ сылдьыбыт уолаттара хантыраактара бүппүтүн кэннэ кэлэн, уҥуоҕар тахсан быраһаайдаһан барбыттара – аҕабыт дириҥ ытыктабылы, кинилэр байыаннай суолларыгар биир сүрүн өйдөбүлү хаалларбытын туоһута буолар. Баара буоллар, үһүстээн да барыаҕар саарбахтаабаппын, тоҕо диэтэххэ, биһиги аҕабыт дууһалыын байыаннай этэ… Ол да буоллар, сэгэрбинээн 22 сылы бииргэ олорбуппутугар дьылҕабар махтанабын. Кэргэним «Банчо» мин улахан, ыраас тапталым, түөрт уолбут, соҕотох сарыыссабыт тапталлаах аҕалара, күндү көмүс сиэн кыыспыт эйэҕэс эһээтэ, олохпор көрсүбүт улахан Дьолум… Билигин баара буоллар, өссө да уһуннук, дьоллоохтук олоруо, элбэҕи оҥоруо, ситиһиэ этибит…» — диэн харах уулаах кэпсээнин түмүктүүр.
Буойун Иван Тимофеевич Эверстов – «Банчо» атырдьах ыйын 11 күнүгэр хантыраага түмүктэнэн, 15 чыыһылаҕа Сахатын сиригэр, Намыгар, тапталлаах дьиэтигэр айанныахтаах этэ. Хомойуох иһин, Дьылҕа Хаан атыннык быһаарда. Дьоруойдуу олоҕун толук уурбут саха саллаатын Ростовтан дойдутун буоругар аҕаларга улахан убайа Валентин Эверстов, бойобуой уолаттара, «Воин» түмсүү начаалынньыга Павел Оконешников, итиэннэ табаарыстарын көмөлөрүнэн, атырдьах ыйын 13 күнүгэр дойдутун булларан, үһүс хонугар Ийэ буоругар кистэммитэ.
Кэлин, өлбүтүн кэннэ «Үһүстээн хантыраак баттастым, до конца СВО!» диэн убайыгар уонна сорох табаарыстарыгар кистэлэҥинэн кэпсээбитэ биллибитэ. Ол аата, «Банчо» тыыннаах кэлбитэ да буоллар, 14 хонугунан төттөрү төннөрдүү быһаарынан сылдьыбыт. Билигин, бу олорон санаатахха, кини итинник тус быһаарыныылара – чугас дьонун харыстыыр санаатыттан буоллаҕа. Туох да диэбит иһин, буойун «Банчо» сырдык уонна чиэһинэй олоҕу олорон ааста. Бэйэтин, норуотун, дойдутун иннигэр ытык иэһин толору төлөөтө… Быдан дьылларга быраһаай, Нам хоһуун уола!
Валентина Догоюсова,
хаартыскалар буойун тус уонна бойобуой доҕотторун архыыптарыттан
Наҕараадалара:
— РФ Министиэристибэтин оборонатын «За укрепление боевого содружества» түөскэ кэтиллэр мэтээлэ;
— «За отвагу» Луганскай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэтин түөскэ кэтиллэр мэтээлэ;
— «За храбрость» 2-с истиэпэннээх судаарыстыбаннай наҕараада;
— «За боевые заслуги» Луганскай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэтин мэтээлэ, өлбүтүн кэннэ иҥэриллибит.
«Банчо» туһунан кэриэстэбил ахтыылар
Перед «Банчо» и его ротой ставились самые сложные задачи
С «Банчо» я познакомился в центре подготовки отряда «Боотур» в Якутске в начале декабря 2022 года. За свой организаторский, требовательный к себе и окружающим до деталей характер был замечен командованием и назначен командиром роты. Он быстро нашел подход ко всем бойцам своей роты, личный состав в его роте был слажен и организован для ведения боевых действий в зоне СВО. И именно перед «Банчо» и его ротой ставились самые ответственные и сложные задачи, которые они выполняли без потерь, за что он и его подчиненные не раз были представлены к госнаградам РФ и наградам ЛНР.
В связи с участившимися случаями дистанционного минирования противником в начале апреля по его инициативе и обращению к командованию отряда «Барс-2» было организовано саперное отделение, куда впоследствии для развития и организации перевели «Банчо», где также он проявил свои организаторские качества.
Боец с позывным «Ли»
Я познакомился с «Банчо» зимой, в Центре подготовки отряда «Боотур», и сразу же обратил внимание на то, как легко и весело он умеет поддержать беседу. Но особенно на то, как он умеет молчать. В моей жизни много приходилось видеть молчание в людях, но так эпично и многозначительно не молчал никто из них! Этот человек мне сразу понравился, да и поняли мы с ним друг друга сразу, как хлеб — масло.
Мне всегда приятно вспоминать про «Банчо», улыбнуться и пустить скупую мужскую слезу…
Хотелось бы сказать, что это был талантливый Педагог и изобретательный Сапер, да и вообще, очень хороший Человек.
От «Банчо», я научился многому, как и о Жизни, так и о профессии. И самое главное мое воспоминание, это то, что он открыл мне двери в Мир, о котором я теперь никогда не забуду. И наверное этот ZOV мы все слышим, когда находимся в полной тишине….
Земля тебе пухом, Сэнсэй Банчо…
Очень тяжело осознавать, что его нет с нами…
С «Банчо» первый раз мы встретились в добровольческом отряде «Боотур» в феврале 2023 года. Это был первый человек, который встретил меня и сразу принял как брата. В феврале он уехал на Украину, мы следом в начале марта. Там, на Украине, он также был первым человеком, который встретил меня. Через месяц, узнав, что я сапёр, предложил создать сапёрную группу. До этого в «Барсе-2» не было сапёров. С его подачи была организована сапёрная группа. Я стал первым командиром саперной группы и начал набор. В неё вошли «Трош», «Нестор», а в начале лета «Эколог» и «Банчо». Таким образом, наша группа состояла из пяти человек. Вспоминая о «Банчо», хочу сказать, что он очень быстро схватывал всю информацию, учился, как говорится, на лету.
За время нашей совместной работы группой было разминировано очень много опасных веществ и предметов. Перед дембелем он дал мне блокнот, где записывал всё, вел учёт. И оказалось, что более 220 мин было разминировано нашей группой. Он прошёл обучение в Донецке, он мог самостоятельно собрать снаряд для дрона-камикадзе, хорошо разбирался в отечественных иностранных взрывных устройствах, постоянно изучал что нового поставляется ВСУ. Так, помню, мы с ним вдвоем произвели разминирование противоднищевой магнитной мины с сейсмодатчиком изменения магнитного поля. Это мина является противотанковой, противопехотной, противосапёрной, не извлекаемой и не подлежащей разминированию. Она устанавливается на местности путём дистанционного минирования. Когда танк оказывается над миной, срабатывает магнитный датчик и взрыватель активирует основой боезаряд. Датчик реагирует не только на технику, но и на солдата с автоматом или другими металлическими предметами. Я пошёл без бронежилета, без автомата, поставил кошку и добежал до «Банчо». Примерно в метрах 20 мы укрылись и начали тянуть кошку. Изменив в положение антенны мины, подорвали её. Тогда «Банчо» получил касательное ранение предплечья. Это было в селе Тарасовка Харьковской области. Мы работали до конца сентября и вернулись в Якутск. В январе 2024 года «Банчо» позвонил мне и сказал, что собирается обратно на СВО. В феврале 2024 мы вместе поехали, а после ранения весной мне пришлось приехать обратно. Он остался в сапёрной группе и должен был вернуться в августе.
«Банчо» был настоящим другом, настоящим воином, настоящим братом. Очень тяжело осознавать, что его нет с нами, но он навсегда останется в нашей памяти настоящим сыном своего Отечества.
Командир саперной группы «Лис»
Он был настоящим патриотом
Вообще, «Банчо» был очень хозяйственным, аккуратным, всегда вёл учёт всего. Он знал, чего не хватает и находил по возможности всё, что требуется. Интересно, что, несмотря на грязь и неустроенность быта, он всегда умудрялся быть чистым и опрятным. Обладая чувством юмора, мог разрядить обстановку, находил общий язык практически со всеми. Хочется отметить его чувство справедливости. Он очень не любил, когда люди пили, в то время когда другие копали блиндажи или были на передке. Все должны были работать для достижения общей цели. Он был очень бесстрашный и мог спокойно пойти на обезвреживание мины в одиночку.
Он никогда не унывал, очень сильно любил семью. Постоянно был на связи с женой, рассказывал о детях. Его лицо светлело, когда он говорил о детях, о семье. Но, всё-таки, в первую очередь, он был человеком-воином. Не мог быть в стороне в тяжёлое для Родины время, он был настоящим патриотом.
Боевой друг «Эколог»
В сторонке не родной закончил путь свой.
Ты защищал своих до самого конца.
Своею жизнью приближал Победу,
Своею кровью окропил поля.
Не зная страха, ты бежал навстречу
Своей судьбе, не сомневаясь в том,
Что будет мир когда-то в этой роще
И всё покажется каким-то страшным сном.
Иван, Банчо…И в сердце ноет рана,
Ну как же так, наш брат, ну почему?
А ты поднялся к звёздам, брат наш Ваня
С небес ты помогаешь батальону своему.
Не хватит слов и много их не надо,
В душе храним своих родных людей.
Свой ум и опыт ты отдал на благо,
На благо Родины, Победы и детей!
Автор песни супруга бойца «Эколога» Наталья Сафонова
Тыыннааҕым тухары умнуом суоҕа
(Доҕорбор Банчоҕа ананар)
Баанньалыын аан бастакы билсиһиибит икки тыһыынча сыллар саҕаланыыларыгар Намнааҕы педагогическай колледжка үлэлии сылдьан, бэлитиичэскэй баартыйалар быыбардарын саҕана этэ. Кини онно «Биир Ньыгыл Арассыыйа» баартыйа ыстаабыгар үлэлиир этэ.
Онно билсээт, бу киһи наһаа өйдөөх, эппиэтинэстээх, туруоруммут сыалын ситиһэр, ирдэһэр, ол быыһыгар дьээбэлээх, хайдахтаах да ыарахан майгылаах киһилиин уопсай тылы судургутук булар киһи эбит диэн тута өйдөөбүтүм. Бу кэмҥэ бииргэ үлэлээн, үгүс оҕону баартыйаҕа киллэрбиппит, араас таһымнаах тэрээһиннэри таһаарыылаахтык тэрийбиппит. Онтон киһибинээн балай да өр кэмҥэ сүтэрсэн сылдьыбыппыт.
2012 сыллаахха Граф Биэрэгэр, иккис нүөмэрдээх профессиональнай лиссиэйгэ дириэктэринэн үлэлии кэлэбин. Онно үлэлиир кэммэр дөрүҥ-дөрүҥ айан суолугар, харааска көрсөн, ирэ-хоро кэпсэтээччибит. Онтон 2018 сыллаахха миэхэ суоппар наада буолар, онно бииргэ үлэлиир доҕорум Евгений Иванов: «”Банчо” үлэтэ суох сылдьар, суоппарынан ылан көрбөккүн дуо?» — диэбитэ. Мин үөрүүнү кытта киһибин суоппарынан уонна эбиитин механигынан үлэҕэ ыллым.
“Банчо” баартыйа, былаас систиэмэтин иһин-таһын олох үчүгэйдик билэр буолан, куоракка айаннаан иһэн, дьэ бэлиитикэни хорутуулаахтык ырытааччыбыт, ардыгар мөккүһэн да ылааччыбыт, ол эрэн, хаһан да кыыһырсыбыппытын, айдаарсан турбуппутун өйдөөбөппүн, оннук түгэн букатын суоҕа. Кини бэйэтэ айылҕаттан салайар, анаарар дьоҕурдаах буолан, тус үлэбэр үгүһү сүбэлиирэ. Ол быыһыгар кырачаан оҕолорун, дьонун санаан, үөрэ-үөрэ, күлэ-күлэ, ис иһиттэн сырдаан, таптаан кэпсиирэ.
Байыаннай дьайыыга барарыгар «Боотурдарга» дьарыктана сылдьан, биһиэхэ, техникумҥа сапернай крюктары оҥотторбута, кэлин онтукабытын тупсаран, өссө үчүгэйдик оҥорон, икки сүүсчэкэ устууканы оҥорон ыыппыппыт. Анараа сылдьан түгэн көһүннэр эрэ, төлөпүөнүнэн эрийээччи, бөлөхпүтүгэр хаартыскалары ыытааччы.
Суох буолуон аҕыйах хонук иннинэ видеозвоногунан эрийэ сылдьыбыта, үөрэн-көтөн, кэпсэтии бөҕө буолбуппут: «Бу сырыыга көрсө кэллэххитинэ, ханна эмит олоро түһүөхпүт», — диэхтээбитэ.
Маннык үчүгэй, дьиҥнээх эр киһини, истиҥ, эрэллээх доҕору миэхэ бэлэхтээбит Баанньабыт төрөппүттэригэр ис сүрэхпиттэн махтанабын. Итиэннэ кини дьиэ кэргэнигэр, таптыыр кэргэнигэр Соняҕа махталбыт муҥура суох, “Банчобутун” кытары сырыыларбытыгар кини куруутун өлгөм астаах тэрийэн атаартыыра, кини көмөтүнэн биһиги хаппырыыстаан эппит бириэмэбитигэр энчирэппэккэ айанныыр этибит. Дьиҥэ, дьиэҕэ үйэтигэр бүппэт түбүк, кыһалҕа хара баһаам буоллаҕа, ону Соня өйөөн-өйдөөн, алҕаан, маанылаан ыытара – кэргэнигэр Баанньаҕа улахан тапталын, ытыктабылын бэлиэтэ.
Мин доҕорбун Баанньабын наһаа суохтуубун, куруутун ахтабын, тыыннааҕым тухары хаһан да умнуом суоҕа, кини туһунан дьоҥҥо-сэргэҕэ куруутун кэпсии-сэргии сылдьабын, дьонугар-сэргэтигэр кыахпынан күүс-көмө буолуом диэн эрэннэрэбин!
Доҕоро, Намнааҕы техникум дириэктэрэ Ньургустаан Жирков
Хорсуна, куттаммата — дойдутугар бэриниилээҕин туоһулуура
Мин “Банчолуун” 2023 сыллаахха саас Харьковскай уобаласка билсибитим. Төһө да биир улуустан – Намтан төрүттээх буолларбыт, эрдэ ханна да алтыспатах этибит. Кини ол кэмҥэ бастакы рота хамандыыра этэ, мин киниэхэ пулеметчигынан киирбитим.
Кини киһи да, хамандыыр да быһыытынан боростуой, элэккэй, киһини өйдүүрэ. Итиэннэ ону-маны билэрэ-көрөрө, мындыр өйө миигин сөхтөрбүтэ. Кэлин уолаттары кытары диверсионнай-разведывательнай бөлөх тэринэн, байыаннай дьайыы туох баар албастарыгар үөрэммиттэрэ, чуолаан саперскай үлэни оннуттан баһылаабыт этэ диэн бэлиэтии көрбүтүм, быйыл ону чиҥэтэн, Донецкай уобаласка сапёрга тахсан үөрэнэн кэлбиттэрэ. Сапёр уолаттарга старшайынан сылдьан элбэх уолу үөрэппитэ-такайбыта, ол уолаттара күн бүгүнүгэр диэри сулууспалыы сылдьаллар.
Убайбыт “Банчо” киһи быьыытынан көнөтө сөхтөрөрө, тугу эмэ көрдөстөххө хаһан да аккаастаабат этэ. Хорсуна, куттаммата дойдутугар бэриниилээҕин туоһулуура. Ол курдук, үһүс хантыраагын баттаһан, уһатан, кыайыы туһугар сулууспалыам диэн баҕа санаалаах сылдьыбыта да, хомойуох иһин, Дьылҕа Хаан атыннык быһаарда… Киһи итэҕэйбэт!
Убайбыт, бойобуой табаарыспыт Иван Тимофеевич «Банчо», баарбыт тухары өрүү ахта-саныы сылдьыахпыт. Уолаттарыҥ сүрэхтэригэр өрүү бааргын, тыыннааххын!
Рота хамандыыра «Пак»
Истиҥ доҕорум өрүү сүрэхпэр
Аан бастаан оҕо сылдьан, оскуола кэмнэригэр улууска бокса күрэҕэр билсибиппит. Ол кэннэ бииргэ өрөспүүбүлүкэ таһымнаах күрэхтэһиилэргэ хаста да алтыһан турардаахпыт. Ол кэмнэргэ дойдубутугар араас хамсааһыннар буоланнар, кэлин күрэхтэһиилэри тохтоппуттара.
Онтон 2010 сыллаахха кэргэмминээн Хатыҥ Арыы бэтэринээрнэй эмтиир пуунугар үлэлии кэлбиппит. Биир саас «Ойуун алааһа» диэн сылгы баазатыгар көрсө түһэн, уруккуну-хойуккуну кэпсэтэн, күлэн-салан, иккистээн чугастык билсибиппит. Онтон ыла ыкса доҕордоһон, элбэхтэ бииргэ бултаан-алтаан, балыктаан, киэҥ сири-дойдуну тэлэһийэ кэрийбиппит. Байанайбыт өрүү илии тутуурдаан, өттүк харалаан ыытар этэ.
Доҕотторбут быыстарыгар историктар, юристар бааллар. “Банчо” билиитинэн-көрүүтүнэн ол доҕотторбутун кытта тэҥҥэ, сороҕор өссө баһыйар да курдук балаһыанньалары үөскэтэрэ. Куруутун үөрэ-көтө, бэйэ-бэйэбитин туох да кэтэх санаата суох дьээбэлэһэ сылдьааччыбыт.
Иван Тимофеевич Жиганскайга филиаллаах Нам улууһун бэтэринээрнэй управлениетыгар материальнай-техническэй хааччыйыы начаалынньыгынан үлэлээбитэ. Үлэлиир кэмигэр бэйэтин ирдэбиллээх, этиллибит сорудаҕы толору толорор бэриниилээх үлэһит быьыытынан көрдөрөн, кэлэктиип биһирэбилин, ытыктабылын ылбыта. Кини үлэлиир кэмигэр бэтэринээрнэй учаастактар ититэр систиэмэлэригэр, эбийиэктэр ис-тас туруктарыгар, түннүк уларытыытыгар тиийэ күүстээх үлэ барбыта. Араас хабааннаах, бүтэр уһуга көстүбэт күннээҕи отчуоттарга, суруктарга эппиэттэри бэрт тургэнник оҥорон, тустаах аадырыска ыыппыта эрэ баар буолара. Ол сылдьан кыратык дьээбэлэнэн, кэлэктиип үлэһиттэрин үөрдэ-көтүтэ сылдьара, кими да ордук хос туппат, санаабат, чорбоппот бастыҥ хаачыстыбалааҕа.
Иван Тимофеевич – “Банчо” биһиги өйбүтүгэр-санаабытыгар куруутун сатабыллаах салайааччы, амарах аҕа, истиҥ доҕор, Аҕа дойдутун көмүскээччи быһыытынан хтыыннаах хаалыаҕа. Быдан дьылларга быраһаай!
Чугас табаарыһа, начаалынньыга Прокопий Окоемов
Покойся с миром, наш дорогой брат «Банчо»…
«Банчо» с детства рос активным, непоседливым ребенком. Имел много друзей, всегда был инициативным, добрым, верным другом, всегда готовым прийти на помощь. За это его всегда уважали и ценили друзья и коллеги. В январе 2023-го года ушел добровольцем на специальную военную операцию в составе 2-го добровольческого отряда «Боотур».
По окончании контракта, вернувшись домой, продолжил работу в Управлении ветеринарии. 13 февраля 2024-го года, снова подписав контракт, уходит добровольцем. За 6 дней до окончания контракта, 6 августа, он как сапер, первым пошел на проверку, и нарвался на противотанковую мину.
Все окружающие его люди знали его как истинного патриота своей Родины, как человека, готового прийти на помощь. Он мог отдать близким все, про таких говорят, что душа нараспашку. Иван был верным другом, добрым братом, отличным семьянином, любящим сыном. Мы запомним его улыбку, его чувство юмора и ту теплоту, с которой он относился к людям. Его доброта и готовность прийти на помощь оставили неизгладимый след в наших сердцах. У Ивана остались жена, 5 детей, внучка. Покойся с миром, наш дорогой воин, ты будешь с нами в воспоминаниях и сердцах…
Родные братья Валентин и Николай, сестра Валентина Эверстовы
Читайте нас в:
