9 октября — день рождения Евгении Михайловой, кандидата психологических наук, доктора педагогических наук, заслуженного учителя Российской Федерации, отличника народного просвещения РСФСР, Почетного гражданина РС(Я), лауреата госпремии М.К.Аммосова в области государственного строительства. Она является видным государственным и общественным деятелем республики. В настоящее время — Президент СВФУ им. М.К.Аммосова.
Евгения Исаевна родилась в селе Сунтар. Свою трудовую деятельность начала учительницей в арктическом Булунском районе. Затем работала учителем средней школы № 20 г. Якутска. Это стало началом её насыщенной и плодотворной деятельности. Она выдвигала и реализовала новые идеи и планы развития народного образования, медицины и других отраслей народного хозяйства республики в период работы министром народного образования и вице-президентом республики. А с 2010 года работала ректором, затем президентом СВФУ.
Под непосредственным руководством Евгении Исаевны были разработаны и реализованы концептуальные решения по реформированию университета в один из ведущих научно-образовательных центров России. Университет ежегодно входит в ТОП-40 вузов России. В период ее руководства СВФУ вошел в число лучших университетов БРИКС и развивающейся Европы и Центральной Азии по версии мировых рейтинговых компаний.
Независимо от занимаемой должности, Евгения Исаевна всегда мудро, дальновидно и эффективно решала проблемы и интересы якутян и любимой республики.
Ветераны госслужбы, которые не понаслышке знают о ней и работали бок о бок, высоко ценя Евгению Исаевну как личность и государственного деятеля, искренне поздравляют ее с Днем рождения. От всей души желают здоровья, дальнейших успехов в труде, благополучия и счастья.
Еще в 2016 году я написал статью» Саха билиҥҥи интеллигенциятын чаҕылхай бэрэстэбиитэлэ». Статья остается актуальной и поэтому преподнесу к вниманию читателей.
Климент Иванов, ветеран госслужбы.
Саха билиҥҥи интеллигенциятын чаҕылхай бэрэстэбиитэлэ
Аныгы Саха сирин тутуу кэмигэр буһан-хатан тахсыбыт эдэр салайааччыларбыт туһунан, үлэҕэ уопуттаах кырдьаҕас дьон хараҕынан көрөн, үлэлэрин хаамыытын, түмүктэрин уһаты-туора сыымайдаан, бэйэбит бүөм санаабытын этэрбит наада курдук. Онон салайтаран аныгы үйэ дьоһуннаах салайааччытын, саха сирин интеллигенциятын, салайар эйгэтин чаҕылхай бэрэстэбиитэлин Е.И. Михайлова туһунан кылгас ахтыыны суруйарга сананным. Мин кинини кэлиҥҥи 15 сыл устата син чугастык биллим, үлэтин илэ харахпынан көрдүм-иһиттим, элбэҕи суруйалларын мэлдьи болҕойон ааҕабын.
Өссө 1990-с сыллар ортолоругар үчүгэйдик билэр киһим А.А. Томтосов Дьокуускай куорат мэриятыгар бииргэ үлэлээн кинини бэркэ билэр эбит этэ. Евгения Исаевна үлэһит быһыытынан олус дьоҕурдааҕын, киэҥ билиилээҕин, интеллектуальнай таһыма үрдүгүн, нууччалыы кими да иннигэр түһэрбэт хомоҕой тыллааҕын туһунан кэпсээн турардаах.
Кэнники Евгения Исаевнаны кытары сирэй билсэммин уонна таһыттан көрөммүн Алексей Александрович олус сөптүк сыаналаабыт эбит диэн түмүккэ кэлбитим.
Куоракка 13 уонна 20 нүөмэрдээх оскуолаларга ситиһиилээхтик үлэлээн, учууталлар, төрөппүттэр ытыктабылларын ылбыт. Салгыы икки төгул – 1988 уонна 1993 сыллардаахха куорат учууталларын конференциятыгар альтернативнай куоластааһыҥҥа лаппа баһыйан Дьокуускай куорат үөрэҕин салаатын сэбиэдиссэйинэн быыбардаммыт. Урукку өттүгэр маннык практика суох этэ. Ити түгэн эдэр, үүнэн иһэр салайааччы кыаҕын, түбэспиччэ кандидатура буолбатаҕын, коллегалара кинини лидер быһыытынан билинэллэрин көрдөрбүтэ. Ити эппиэттээх үлэтигэр 8 сыл ситиһиилээхтик үлэлээбит. Дойду государственнай тутула, политическай хайысхата уларыйбыт кэмигэр куорат оскуолаларыгар үөрэтии-иитии программатыгар уларыйыылары киллэриигэ көхтөөхтүк ылсыбыта. Республикаҕа бастакынан үөрэтиигэ аныгылыы саҥа хайысхалаах оскуолалар аһыллыбыттара, үөрэтии саҥа былааннара уонна программалара оҥоһуллан оскуолаҕа киллэриллибиттэрэ. Ыарахан дьылларга улаханнык туруорсан учууталлар хамнастарын үрдэтэн, кинилэр профессиональнай таһымнарын үрдэтэн, кадрдар үөрэх-иитии тэрилтэлэригэр тохтоон үлэлииллэрин ситиспитэ.
Ордук дьоҕурдаах оҕолорго анаан Дьокуускайдааҕы национальнай гимназия, коммерческай оскуолалар, лицейдар аһыллыбыттара. Ити барыта Евгения Исаевна олоххо саҥалыы көрүүлээх, ыарахаттартан толлубат, инициативалаах, инники кимиилээх позициятын, ону сатабыллаахтык олоххо киллэриитин түмүгэ этэ.
Республика бастакы Президенэ дьоҕурдаах, үөрэх систиэмэтин сайыннарыыга аныгылыы көрүүлээх салайааччыны таба көрөн 1996 сыллаахха Саха Республикатын үөрэҕин миниистиринэн анаабыта.
Евгения Исаевна саҥа үлэҕэ дьиҥ кыаҕа толору аһыллыбыта. Үөрэх систиэмэтигэр, программатыгар үөрэнээччилэр билиилэрин хаҥатарга аналлаах элбэх уларыйыылар киирбиттэрэ. Оскуолаларга үөрэх саҥа технологияларын, компьютердары киллэрии саҕаламмыта, компьютернай кылаастар баар буолбуттара, учууталлар профессиональнай дьоҕурдарын үрдэтии күүскэ барбыта, үөрэҕирии сайдыытыгар, учууталларга социальнай көмөнү оҥоруу туһунан программалар оҥоһуллубуттара, оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕолорго, оҕо саадтарын үлэлэригэр болҕомто күүһүрбүтэ.
Е.И. Михайлова үөрэх министиэристибэтин үлэтин саҥа, аныгылыы үлэлээһин кэрдииһигэр таһаарбыт өҥөтө улахан.
2002 сыллаахха Е.И. Михайлова правительство бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан ананан айымньылаахтык үлэлээбитэ. Үлэҕэ дьоҕурун, аныгы үйэ киһитин иитэн таһаарыыга, Саха сирин олохтоохторугар аныгы кэм гражданинын менталитетын иҥэриигэ, нэһилиэнньэ социальнай өттүнэн харысталаах буолуутун хааччыйыыга күүһүн-күдэҕин барытын биэрбитэ. Кини дьыалабыай хаачыстыбатын, үрдүк профессиональнай бэлэмнээҕин учуоттаан, 2007 сыллаахха вице-президент дуоһунаһыгар өрө таһаарыллыбыта.
2007 сыл кулун тутар 15 күнүгэр Ил Түмэн сессиятыгар вице-президент дуоһунаһыгар Е.И. Михайлова талылларыгар мин депутат буоларым быһыытынан тыл эппиттээхпин. Билигин нууччалыы киһи барыта өйдүүрүн быһыытынан, хайдах этиллибитинэн стенограмматтан ылан билиһиннэрэбин:
“Уважаемый Президент! Уважаемые коллеги! Действительно, получается некрасиво, когда мы на таком важном заседании обмениваемся такими словами. Евгения Исаевна – человек очень культурный, руководитель современного типа. Ее эрудированность, интеллектуальный уровень, широкий кругозор вызывают уважение любого человека, любого высокоинтеллектуального человека, любого государственного руководителя. Мне кажется, что это как раз тот человек, которого очень правильно Вячеслав Анатольевич кандидатом сегодня выдвигает на пост вице-президента. То, как она работает, мы все знаем. Да, она очень ответственный руководитель отраслей здравоохранения, образования, и нельзя сказать, что там были очень серьезные недостатки. Да, реформы, преобразования были, они нужны, очень нужны. Но для непривычного человека некоторые вещи кажутся недостатками, а профессионал, человек, который смотрит дальше и видит больше, знает, что эти преобразования очень нужны и своевременны. Я по этому поводу хочу привести очень интересное высказывание Николая Васильевича Гоголя, хотя оно было высказано 170 лет тому назад. Николай Васильевич Гоголь сказал: «Пока я не увидел, как живут за рубежом люди, я считал, что самые лучшие туфли мои. Пока я не увидел, как живут люди в Европе, я считал, что российский крестьянин в лаптях самый лучший». Почему это говорил 170 лет назад Николай Васильевич? Он иронизировал, он был очень серьезным, как вам известно, сатирическим писателем. Он осмеял менталитет российских чиновников. Об этом-то и предупреждал: российские чиновники, меняйте свой менталитет, мир развивается по другим законам. Поэтому некоторым из нас сегодня кажется, что и ЕГЭ плохо, и ГИФО плохо, и то, что мы каменные школы строим недостаточно и так далее.
Друзья мои, мы живем в очень трудное время коренных изменений. Вот я сижу и думаю, что эти изменения, которые происходят сегодня у нас в области образования и здравоохранения, самые своевременные и очень нужные. Кому-то они нравятся, кому-то не нравятся, но они нужны. Верьте мне, пожалуйста, дорогие коллеги. То, что мы говорим сегодня в адрес Евгении Исаевны – это ее плюс, огромный плюс, а потом вы вспомните, друзья мои. Поэтому я сильно не распространяюсь, просто прошу поддержать, потому что на плечах хрупкой женщины очень высокая ответственность. Полномочия вице-президента огромные, она будет достойно представлять нашу республику на любом уровне, хоть в Кремле, хоть в Белом Доме, хоть за рубежом, хоть в наслегах. Она достойна представить нас, верьте мне, пожалуйста, она такая. Посмотрите на нее – интересно слушать и любо смотреть, чего тут много говорить. Поэтому я предлагаю единодушно поддержать кандидатуру Михайловой на пост вице-президента. Спасибо”.
Урукку үгэһин курдук толорбут дьыалатыгар эбии быраабы харыстыыр органнар үлэлэрин салайыы сүктэриллибитэ. Итиннэ анаан государственнай программалары оҥорон правительствоҕа бигэргэттэрбитэ уонна олоххо киириилэрин хонтуруоллаабыта. Наука сайдыытын боппуруостарынан дьарыктаммыта. Научнай тэрилтэлэр чугастааҕы сылларга үлэлиир программаларын оҥотторбута. Евгения Исаевна салалтатынан республикаҕа наука сайдыытын концепцията оҥоһуллан, олоххо киириитэ саҕаламмыта.
Элбэх сыратын спорт, культура сайдыытыгар уурбута. Кини “Азия оҕолоро” IV норуоттар икки ардыларынааҕы спортивнай оонньуулар ыытыллыыларыгар сүрүн көҕүлээччи оруолун ситиһиилээхтик толорбута.
Е.И. Михайлова вице-президент эбээһинэһин 2010 сыл ыам ыйыгар диэри кыайа-хото тутан, ситиһиилээхтик толорбута.
Е.И. Михайлова М.К. Аммосов аатынан Саха государственнай университета уларытыллан, бүтүн Россия таһымнаах Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет буолар эппиэттээх кэмигэр онно ректорынан анаммыта. Кини педагогическай наука докторын быһыытынан билии-көрүү өттүнэн уонна республика үрдүкү салайар уорганнарыгар үлэлээн, салайар дьоҕурун сайыннарбыт буолан, саҥа үлэтин кыайа-хото тутта диэтэхпинэ, бииргэ үлэлээччилэрэ бигэргэтиэхтэрэ дии саныыбын.
Мин бөдөҥ үөрэх тэрилтэтин салайыы ымпыгар-чымпыгар киирбэппин. Биири эрэ тоһоҕолоон этиэм этэ. В.В. Путин 2014 сыллаахха Саха сиригэр сылдьарыгар туох-ханнык иннинэ СВФУ коллективын кытта көрсүбүтэ. Билсэн баран, үлэлэрин хайҕаабыта, ректор Е.И. Михайлова иннэ оруолун ойуччу тутан бэлиэтээбитэ.
Дьэ, ити курдук, аныгы саха интеллигенциятын биллиилээх бэрэстэбиитэлэ Е.И. Михайлова өссө даҕаны төрөөбүт республикатыгар билии-көрүү, наука сайдыытыгар дьоҕурдаах специалистары бэлэмнээһиҥҥэ өссө даҕаны салгыы кылаатын киллэриэ турдаҕа.
Кини биир үчүгэй хаачыстыбатынан дьоҥҥо сыһыана политическай балаһыанньаттан көрөн уларыйбат, биир тэҥ буолааччы. Сорох салайааччылары, хомойуох иһин, былаас буорту гынар. Онон сорох былаастаах дьон урукку коллегаларыгар даҕаны сыһыаннара уларыйара баар суол. Оннук салайааччылар, аны былаастан тэйиччи турар урукку коллегаларын көрө-көрө көрбөтөх, билэ-билэ билбэтэх курдук тутталлар. Быһатын эттэххэ, киэбирэллэр, улаатымсыйаллар. Итинник мөлтөх хаачыстыба Евгения Исаевнаҕа сыстыбатах.
Кини өссө олус дьүккүөрдээх үлэһит, ирдэбиллээх салайааччы быһыытынан уратылаах. Бииргэ үлэлиир коллегалара кинини “трудоголик” диэн биһирээн ааттыыллар. Сарсыарда 8 чаастан, сороҕор онтон даҕаны эрдэ, киэһэ 10-11 чааска диэри үлүһүйэн үлэлиирин туһунан кэпсииллэр. Үлэһиттэригэр мэлдьи үрдүк ирдэбили туруорар гынан баран, онто хаһан да сиэри таһынан буолбат.
Эппиэттээх үлэҕэ уонна норуот болҕомтотун киинигэр сылдьар киһи олоҕо уустук. Киһи хас биирдии хардыытын ааҕа сылдьааччылар, хомойуох иһин, эмиэ баар буолааччылар. Политическай быһыыны-майгыны уларытыахтарын баҕарар дьон салайааччы хас биирдии сыыһа туттуутун хабан ылан, бэйэлэрин сыалларыгар туһанааччылар. Эбэн этээһин, баһааҕырдааһын даҕаны баар буолааччы. Ол билиҥҥи киһи бырааба, бэчээт көҥүл буолбутун биир көстүүтэ курдук. Онон бу үйэҕэ барыта көмүс буукубанан суруллубут, арылхай, туох даҕаны итэҕэһэ, алҕаһа суох салайааччы суох. Оннооҕор Евгения Исаевна докторскай степени ылбытын саарбахтааччылар кытары бааллар. Мин санаабар, чахчытын эттэххэ, бэйэтин эйгэтигэр кини учуонай степенин көмүскээбит тематыгар кинини сабырыйар киһи баарыгар саарбахтыыбын. Кини бэйэтин билиитин, эрудициятын киэҥ Россия ханнык баҕарар трибунатыттан көрдөрбүтэ, салгыы саха дьонун билиилэрин, талааннарын кимиэхэ баҕарар, ханна баҕарар итэҕэтэр кыахтаах киһи диибин.
Түмүктээн эттэххэ, Евгения Исаевна Михайлова бүгүҥҥү саха интеллигенциятын чаҕылхай бэрэстэбиитэлэ буолар.
2016 с.
Читайте нас в:
