Оҕо саас сыла: баһаартан түөрт оҕону быыһаабыт уолчаан

Хорсун быһыыны оҥорбут оҕолорбут ааттарын-суолларын умнуо суохтаахпыт. Кинилэр мэлдьи атыттарга үтүө холобур, ыйар сулус буола сылдьыахтара. 

2018 сыл, сэтинньи 18 күнэ, Сунтаар сэлиэнньэтэ. Бу күн Сунтаар улууһун олохтоохторугар умнуллубаттыы төбөлөрүгэр хатанан хаалбыт буолуохтаах.

Алдьархай буолбут күн

Ити иннинээҕи күн элбэх оҕолоох ийэ Ирина Николаевна Алексеева улахан уола Ариан чугас киһитин дэлби эрийэн-мускуйан, балтын илдьэ таһынааҕы ыалыгар хоно тахсыбыта. Икки ыал ийэлэрэ дьүөгэлии буоланнар, оҕолоро бэйэ-бэйэлэригэр хонсоллоро. Онон уола көрдөспүтүгэр, ийэ оҕотун тылын быһа гымматаҕа, сөбүлэспитэ. Кини нөҥүө сарсыарда алдьархай буоларын хантан сэрэйиэй?

Арианнаах өрүү буоларын курдук, ыалын оҕолорун кытта астына-дуоһуйа оонньообуттара-көрүлээбиттэрэ. Киэһэ саалаҕа дьыбааҥҥа утуйардыы оҥостон сыппыттара. Сарсыарда 6 чааска дьиэ таһыгар ыт дэлби үрбүтүттэн уолчаан уһуктан кэлбитэ (кытаанахтык утуйбут оҕо уһуктумуон да сөбө). Арай көрбүтэ саала иһэ ыыс-быдаан буруонан туолбут этэ. Уол алдьархай буолбутун тута өйдөөбүтэ. Хараҕа аһыйбыта, буруоттан чачайан, сөтөллүбүтэ. Ойон турбута.

Таастыы утуйа сытар ыалын оҕолорун Дарханы, Эрханы, Ангелинаны, балтын Каринаны уонна ийэлэрин уһугуннартаабыта. Тахсар аан диэки бараары гыммыта уот обургу куукунаны бүтүннүү ылан, ааны күлүбүрэччи сии турара.

Саалаҕа баар аныгы евро түннүк аһылларын өйдүү биэрбитэ. Ариан буруо быыһынан түннүгү нэһиилэ булбута. Оҕолору түннүгүнэн таһаартаабыта уонна ыалга баһаар буолбутун тыллыы тэбиммитэ. Ариан түннүгүнэн тахсалларыгар көмө буолан, атах сыгынньах таһырдьа өр туран, атахтарын үлүппүтэ. Кырачаан кыргыттар эмиэ эчэйбиттэрэ. Эчэйиилэрэ арыый халымыр буолан, улуустааҕы оҕо балыыһатыгар нэдиэлэ устата эмтэммиттэрэ. Ариан баһаар буолбутун туһунан тыллаан, сотору кэминэн баһаарынайдар кэлбиттэрэ. Онтон атын түөрт квартиралаах олорор дьиэ бүтүннү умайан хаалыахтааҕа.

Хомойуох иһин, ыал ийэтэ кыайан быһаамматаҕа, уокка былдьаммыта. Аҕалара ити түүн хачыгаарын дьуһуурустубата этэ. Онон дьиэҕэ суоҕа.

Сөхтөрүөн сөхтөрөр

Баара-суоҕа 10 саастаах эрэ уолчаан ити алдьархайтан уолуйбатаҕа-куттамматаҕа, түргэн быһаарыныылары ылыммыта киһини сөхтөрүөн сөхтөрөр. Улахан да киһи итинник түгэҥҥэ иннин-кэннин быһаарыммата, уолуйан-куттанан хаалара, этэргэ дылы, бэйэтин тыынын тэскилэтэрэ баар суол. Итинник хорсун быһыыга кырачаан уолчааны туох тириэртэ?

Ариан Алексеев күн сирин 2008 сыллаахха балаҕан ыйын 29 күнүгэр көрбүтэ. Элбэх оҕолоох соҕотох ийэ улахан оҕото.

«Уолачаан ийэтигэр көмө-тирэх буоларын толору өйдүүр», — диэн учууталлара кэпсииллэр.

— Быраатын, балтын мэлдьи көрөр-харайар. Убай киһи быһыытынан сүбэлиир-амалыыр. Балтынаан дьиэтин-уотун хомуйар, иһит-хомуос сууйсар. Сытыы-хотуу, үчүгэйдик сүүрэр, футболлуур, — диэн ийэтэ Ирина Николаевна кэпсиир.

Ариан балтылаах, быраатыгар холобур буолар. Ол эппиэтинэһин толору өйдүүрүн күн күбэй ийэтэ, учууталлара ыйаллар. Уолчаан бэйэтин кыанара, сытыыта-хотуута, ыал улахан оҕото буолан, барыга бары эппиэтинэстээх сыһыаннааҕа уонна ис иһиттэн сырдык, үтүө санаалааҕа, итинник хорсун быһыыга тириэрпитэ саарбаҕа суох.

Эргиччи дьоҕурдаах уолчаан

Уолчаан оччолорго М.И. Герасимов аатынан Сунтаардааҕы санаторий-интернат оскуолаҕа үөрэнэрэ. Ариан сөбүлүүр предметтэринэн математика уонна ааҕыы буолаллар. Учууталлара уолчаан эргиччи дьоҕурдааҕын бэлиэтииллэр. Ол курдук, кини уруһуйдуурун, уһанарын уонна ыллыырын сөбүлүүр эбит.

— Ариан спортивнай күрэхтэһиилэргэ элбэхтик кылааһын чиэһин көмүскүүр. Оскуола вокальнай ансамблыгар ыллыыр. 2017 сыллаахха ансамбль улуустааҕы ырыа куонкурсугар бастакы истиэпэннээх лауреат буолары ситиспитэ. Оҕолорго мэлдьи көмөлөһөр, — диэн оскуола завуһа Ольга Анатольевна Данилова уолчаан туһунан кэпсээн турардаах.

Көрдөөх, үөрүнньэҥ, амарах дууһалаах Арианы оскуолатыгар оҕолор олус сөбүлүүллэр эбит. Кыыс-уол диэн араарбакка, оҕолор барыларын кытта тэҥ сыһыаннааҕын, мэлдьи болҕомто киинигэр сылдьарын учууталлара бэлиэтииллэр.

Улуу Москва куоракка

«Саха» көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа Ариан Алексеев оҥорбут хорсун быһыытын сыаналааннар, «Россия» ханаал «Синяя птица» биэрии финала хайдах уһулларын көрдөрө улуу Москва куоракка уолчааны ыыппыттара. Айанын, гостиницаҕа олорор төлөбүрүн хампаанньа бэйэтэ уйуммута.

Саҥа дьыл эрэ иннинэ Ариан дойдубут тэбэр сүрэҕин көрөн, үгүһү билэн-көрөн, астынан-дуоһуйан дойдутугар эргиллибитэ.

— Москваҕа сырыытынан олус астыммыт этэ. Кэпсээн-ипсээн бөҕөлөөх дьиэтигэр кэлбитэ, — диэн ийэтэ Ирина Николаевна кэпсээбитэ.

Саха сиринээҕи силиэстийэлиир кэмитиэт Ариан Алексеевы грамотанан уонна футбол мээчигинэн наҕараадалаабыттара. Үөрэнэр М.И. Герасимов аатынан Сунтаардааҕы санаторий-интернат оскуолата хорсун үөрэнээччилэрин эмиэ чиэстээбиттэрэ. Оттон «Японец» маҕаһыын дириэктэрэ Афанасий Алексеев Ариан Саҥа дьыллааҕы ыра санаатын толорон, уолчааҥҥа ноутбук бэлэхтээбитэ.

Итилэри таһынан Ариан Алексеев оҥорбут хорсун быһыыта  Россия силиэстийэлиир кэмитиэтин Бочуотунай грамотатынан, «За мужество в спасении» уонна «За отвагу на пожаре» мэтээллэринэн бэлиэтэммитэ. Уолчаан аата-суола дойду «Гордость России» сайтыгар суруллан турар.

Билиҥҥи, этэргэ дылы, бэлэмҥэ үөскээбит оҕолору уонна ыччаты тугу да сатаабаттар, кыайбаттар диэн намтата көрөрбүт баар суол. Оттон Ариан Алексеев курдук ыраас, сырдык санаалаах, хорсун-хоодуот оҕолор баалларыттан, сарсыҥҥы күҥҥэ, инникигэ эрэлин күүһүрэр.

Тренер буолар баҕалаах

Ол алдьархай буолбут кэмиттэн алта сыл ааста. Күндү ааҕааччыларым уолчаан билигин хайдах үөрэнэ сылдьарын интэриэһигиир буолуохтааххын.

Ариан А.П. Павлов аатынан 1 нүөмэрдээх Сунтаар орто оскуолатын тохсус кылааһыгар үөрэнэ сылдьар. Биһиги оскуолабытыгар бэһис кылааска үөрэнэр сылыгар кэлбитэ. Уолчаан көҥүл тустуунан утумнаахтык дьарыктанар. Улууска ыытыллар көҥүл тустууга күрэхтэһиилэргэ бириистээх миэстэлэргэ тиксээччи. Остуол тенниһин эмиэ сөбүлүүр. Куһаҕана суохтук теенистиир. Уолчаан эт-хаан өттүнэн сайдыылаах, бэйэтин олус кыанар. Үөрэҕэр кыһаллар. 

Кылаас уонна оскуола уопсастыбаннай олоҕор актыыбынайдык кыттар. Ариан хара үлэттэн иҥнэн-толлон турбат. Наһаа үлэһит оҕо. Тимуровскай үлэлэргэ уонна субуотунньуктарга кини мэлдьи тутаах үлэһиппит буолааччы. Бүтүн Россиятааҕы куонкуруска бырайыак суруйан кыттаммыт, кыайыылаах үрдүк аатын ыламмыт 20 тыһ. солк. наҕараадаламмыппыт. Улуустааҕы сахалыы национальнай күрэхтэһиигэ кылааһынан кыттаммыт 15 тыһ. солк. грант ылбыппыт. Итилэргэ барытыгар Ариан актыыбынай кыттыыны ылбыта, — диэн кылааһын салайааччыта  Анна Петровна Иванова кэпсээтэ.

Уолчаан көҥүл тустуу тренерэ буолар ыраас ыра санаалаах. Бары билэргит курдук, Сунтаар көҥүл тустууга оскуолата дойдуга аатырда. Ол курдук, соторутааҕыта Лев Павлов көҥүл тустууга эдэрдэргэ Россия чемпионунан уонна улахаттарга үрүҥ көмүс призерунан буолан, биир дойдулаахтарын үөрдүөн үөртэ. Ариан биир дойдулааҕын үтүө холобурун батыһан, бэйэтин ситиһиилэринэн, кыайыыларынан көҥүл тустууну таптааччылары үөрдүө турдаҕа.

Итинник үлэһит, хорсун-хоодут оҕоттон хайаан да үтүө киһи үүнэн тахсыаҕар эрэнэн  суруйуубун түмүктүүбүн.


Читайте нас в:

Оҕо саас сыла: баһаартан түөрт оҕону быыһаабыт уолчаан

Хорсун быһыыны оҥорбут оҕолорбут ааттарын-суолларын умнуо суохтаахпыт. Кинилэр мэлдьи атыттарга үтүө холобур, ыйар сулус буола сылдьыахтара. 

2018 сыл, сэтинньи 18 күнэ, Сунтаар сэлиэнньэтэ. Бу күн Сунтаар улууһун олохтоохторугар умнуллубаттыы төбөлөрүгэр хатанан хаалбыт буолуохтаах.

Алдьархай буолбут күн

Ити иннинээҕи күн элбэх оҕолоох ийэ Ирина Николаевна Алексеева улахан уола Ариан чугас киһитин дэлби эрийэн-мускуйан, балтын илдьэ таһынааҕы ыалыгар хоно тахсыбыта. Икки ыал ийэлэрэ дьүөгэлии буоланнар, оҕолоро бэйэ-бэйэлэригэр хонсоллоро. Онон уола көрдөспүтүгэр, ийэ оҕотун тылын быһа гымматаҕа, сөбүлэспитэ. Кини нөҥүө сарсыарда алдьархай буоларын хантан сэрэйиэй?

Арианнаах өрүү буоларын курдук, ыалын оҕолорун кытта астына-дуоһуйа оонньообуттара-көрүлээбиттэрэ. Киэһэ саалаҕа дьыбааҥҥа утуйардыы оҥостон сыппыттара. Сарсыарда 6 чааска дьиэ таһыгар ыт дэлби үрбүтүттэн уолчаан уһуктан кэлбитэ (кытаанахтык утуйбут оҕо уһуктумуон да сөбө). Арай көрбүтэ саала иһэ ыыс-быдаан буруонан туолбут этэ. Уол алдьархай буолбутун тута өйдөөбүтэ. Хараҕа аһыйбыта, буруоттан чачайан, сөтөллүбүтэ. Ойон турбута.

Таастыы утуйа сытар ыалын оҕолорун Дарханы, Эрханы, Ангелинаны, балтын Каринаны уонна ийэлэрин уһугуннартаабыта. Тахсар аан диэки бараары гыммыта уот обургу куукунаны бүтүннүү ылан, ааны күлүбүрэччи сии турара.

Саалаҕа баар аныгы евро түннүк аһылларын өйдүү биэрбитэ. Ариан буруо быыһынан түннүгү нэһиилэ булбута. Оҕолору түннүгүнэн таһаартаабыта уонна ыалга баһаар буолбутун тыллыы тэбиммитэ. Ариан түннүгүнэн тахсалларыгар көмө буолан, атах сыгынньах таһырдьа өр туран, атахтарын үлүппүтэ. Кырачаан кыргыттар эмиэ эчэйбиттэрэ. Эчэйиилэрэ арыый халымыр буолан, улуустааҕы оҕо балыыһатыгар нэдиэлэ устата эмтэммиттэрэ. Ариан баһаар буолбутун туһунан тыллаан, сотору кэминэн баһаарынайдар кэлбиттэрэ. Онтон атын түөрт квартиралаах олорор дьиэ бүтүннү умайан хаалыахтааҕа.

Хомойуох иһин, ыал ийэтэ кыайан быһаамматаҕа, уокка былдьаммыта. Аҕалара ити түүн хачыгаарын дьуһуурустубата этэ. Онон дьиэҕэ суоҕа.

Сөхтөрүөн сөхтөрөр

Баара-суоҕа 10 саастаах эрэ уолчаан ити алдьархайтан уолуйбатаҕа-куттамматаҕа, түргэн быһаарыныылары ылыммыта киһини сөхтөрүөн сөхтөрөр. Улахан да киһи итинник түгэҥҥэ иннин-кэннин быһаарыммата, уолуйан-куттанан хаалара, этэргэ дылы, бэйэтин тыынын тэскилэтэрэ баар суол. Итинник хорсун быһыыга кырачаан уолчааны туох тириэртэ?

Ариан Алексеев күн сирин 2008 сыллаахха балаҕан ыйын 29 күнүгэр көрбүтэ. Элбэх оҕолоох соҕотох ийэ улахан оҕото.

«Уолачаан ийэтигэр көмө-тирэх буоларын толору өйдүүр», — диэн учууталлара кэпсииллэр.

— Быраатын, балтын мэлдьи көрөр-харайар. Убай киһи быһыытынан сүбэлиир-амалыыр. Балтынаан дьиэтин-уотун хомуйар, иһит-хомуос сууйсар. Сытыы-хотуу, үчүгэйдик сүүрэр, футболлуур, — диэн ийэтэ Ирина Николаевна кэпсиир.

Ариан балтылаах, быраатыгар холобур буолар. Ол эппиэтинэһин толору өйдүүрүн күн күбэй ийэтэ, учууталлара ыйаллар. Уолчаан бэйэтин кыанара, сытыыта-хотуута, ыал улахан оҕото буолан, барыга бары эппиэтинэстээх сыһыаннааҕа уонна ис иһиттэн сырдык, үтүө санаалааҕа, итинник хорсун быһыыга тириэрпитэ саарбаҕа суох.

Эргиччи дьоҕурдаах уолчаан

Уолчаан оччолорго М.И. Герасимов аатынан Сунтаардааҕы санаторий-интернат оскуолаҕа үөрэнэрэ. Ариан сөбүлүүр предметтэринэн математика уонна ааҕыы буолаллар. Учууталлара уолчаан эргиччи дьоҕурдааҕын бэлиэтииллэр. Ол курдук, кини уруһуйдуурун, уһанарын уонна ыллыырын сөбүлүүр эбит.

— Ариан спортивнай күрэхтэһиилэргэ элбэхтик кылааһын чиэһин көмүскүүр. Оскуола вокальнай ансамблыгар ыллыыр. 2017 сыллаахха ансамбль улуустааҕы ырыа куонкурсугар бастакы истиэпэннээх лауреат буолары ситиспитэ. Оҕолорго мэлдьи көмөлөһөр, — диэн оскуола завуһа Ольга Анатольевна Данилова уолчаан туһунан кэпсээн турардаах.

Көрдөөх, үөрүнньэҥ, амарах дууһалаах Арианы оскуолатыгар оҕолор олус сөбүлүүллэр эбит. Кыыс-уол диэн араарбакка, оҕолор барыларын кытта тэҥ сыһыаннааҕын, мэлдьи болҕомто киинигэр сылдьарын учууталлара бэлиэтииллэр.

Улуу Москва куоракка

«Саха» көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа Ариан Алексеев оҥорбут хорсун быһыытын сыаналааннар, «Россия» ханаал «Синяя птица» биэрии финала хайдах уһулларын көрдөрө улуу Москва куоракка уолчааны ыыппыттара. Айанын, гостиницаҕа олорор төлөбүрүн хампаанньа бэйэтэ уйуммута.

Саҥа дьыл эрэ иннинэ Ариан дойдубут тэбэр сүрэҕин көрөн, үгүһү билэн-көрөн, астынан-дуоһуйан дойдутугар эргиллибитэ.

— Москваҕа сырыытынан олус астыммыт этэ. Кэпсээн-ипсээн бөҕөлөөх дьиэтигэр кэлбитэ, — диэн ийэтэ Ирина Николаевна кэпсээбитэ.

Саха сиринээҕи силиэстийэлиир кэмитиэт Ариан Алексеевы грамотанан уонна футбол мээчигинэн наҕараадалаабыттара. Үөрэнэр М.И. Герасимов аатынан Сунтаардааҕы санаторий-интернат оскуолата хорсун үөрэнээччилэрин эмиэ чиэстээбиттэрэ. Оттон «Японец» маҕаһыын дириэктэрэ Афанасий Алексеев Ариан Саҥа дьыллааҕы ыра санаатын толорон, уолчааҥҥа ноутбук бэлэхтээбитэ.

Итилэри таһынан Ариан Алексеев оҥорбут хорсун быһыыта  Россия силиэстийэлиир кэмитиэтин Бочуотунай грамотатынан, «За мужество в спасении» уонна «За отвагу на пожаре» мэтээллэринэн бэлиэтэммитэ. Уолчаан аата-суола дойду «Гордость России» сайтыгар суруллан турар.

Билиҥҥи, этэргэ дылы, бэлэмҥэ үөскээбит оҕолору уонна ыччаты тугу да сатаабаттар, кыайбаттар диэн намтата көрөрбүт баар суол. Оттон Ариан Алексеев курдук ыраас, сырдык санаалаах, хорсун-хоодуот оҕолор баалларыттан, сарсыҥҥы күҥҥэ, инникигэ эрэлин күүһүрэр.

Тренер буолар баҕалаах

Ол алдьархай буолбут кэмиттэн алта сыл ааста. Күндү ааҕааччыларым уолчаан билигин хайдах үөрэнэ сылдьарын интэриэһигиир буолуохтааххын.

Ариан А.П. Павлов аатынан 1 нүөмэрдээх Сунтаар орто оскуолатын тохсус кылааһыгар үөрэнэ сылдьар. Биһиги оскуолабытыгар бэһис кылааска үөрэнэр сылыгар кэлбитэ. Уолчаан көҥүл тустуунан утумнаахтык дьарыктанар. Улууска ыытыллар көҥүл тустууга күрэхтэһиилэргэ бириистээх миэстэлэргэ тиксээччи. Остуол тенниһин эмиэ сөбүлүүр. Куһаҕана суохтук теенистиир. Уолчаан эт-хаан өттүнэн сайдыылаах, бэйэтин олус кыанар. Үөрэҕэр кыһаллар. 

Кылаас уонна оскуола уопсастыбаннай олоҕор актыыбынайдык кыттар. Ариан хара үлэттэн иҥнэн-толлон турбат. Наһаа үлэһит оҕо. Тимуровскай үлэлэргэ уонна субуотунньуктарга кини мэлдьи тутаах үлэһиппит буолааччы. Бүтүн Россиятааҕы куонкуруска бырайыак суруйан кыттаммыт, кыайыылаах үрдүк аатын ыламмыт 20 тыһ. солк. наҕараадаламмыппыт. Улуустааҕы сахалыы национальнай күрэхтэһиигэ кылааһынан кыттаммыт 15 тыһ. солк. грант ылбыппыт. Итилэргэ барытыгар Ариан актыыбынай кыттыыны ылбыта, — диэн кылааһын салайааччыта  Анна Петровна Иванова кэпсээтэ.

Уолчаан көҥүл тустуу тренерэ буолар ыраас ыра санаалаах. Бары билэргит курдук, Сунтаар көҥүл тустууга оскуолата дойдуга аатырда. Ол курдук, соторутааҕыта Лев Павлов көҥүл тустууга эдэрдэргэ Россия чемпионунан уонна улахаттарга үрүҥ көмүс призерунан буолан, биир дойдулаахтарын үөрдүөн үөртэ. Ариан биир дойдулааҕын үтүө холобурун батыһан, бэйэтин ситиһиилэринэн, кыайыыларынан көҥүл тустууну таптааччылары үөрдүө турдаҕа.

Итинник үлэһит, хорсун-хоодут оҕоттон хайаан да үтүө киһи үүнэн тахсыаҕар эрэнэн  суруйуубун түмүктүүбүн.



Читайте дальше

Юмор ЧП Спорт СВО Разное Отдых Мир Культ