Учуутал дьоло — үөрэнээччитин ситиһиитэ

Саха тылын, литэрэтиирэтин, култууратын учууталларын өрөспүүбүлүкэтээҕи II съеһэ 2022 сыллаахха сэтинньи ыйга буолан ааспыта. Горнай улууһуттан үөрэх салалтатын начальнига В.И. Сметанина салайааччылаах уонтан тахса киһилээх делегацияҕа киирсэн сылдьыбытым, онон I уонна II съезтэр иккиэннэрин кыттыылааҕа буоларбыттан үөрэбин. Улууспут делегациятын аҥарын кэриэтэ үөрэнээччилэрим буолбута миигин соһуппута. Сорох үөрэппит уонна «Кэскил» куруһуокпар дьарыктаабыт үөрэнээччилэрим атын улуустан кэлэн кытта сылдьаллара, истиҥник үөрэ-көтө көрсөллөрө эмиэ долгуппута.

Кэргэмминээн, нуучча тылын, литэрэтиирэтин учуутала, СӨ үөрэҕириитин туйгуна Екатерина Егоровналыын харыс да халбарыйбакка 40-тан тахса сыл С.И. Тарасов аатынан Өрт орто оскуолатыгар үлэлээтибит.

Учуутал дьоло – үөрэнээччилэрин ситиһиитэ. Үөрэнээччилэрбит туһунан үтүө сонуну иһиттибит да, үлэлии сылдьыбыт кэммитин ахтыбытынан барабыт. Соторутааҕыта  Екатерина Егоровна А.И.Софронов аатынан Ытык-Күөл орто оскуолатыгар 47 сыл, ол иһигэр 18 сыл завуһунан үлэлээбит учууталлар учууталлара, СӨ үөрэҕириитин туйгуна Светлана Семеновна Бурцева туһунан иһирэх тыллаах ахтыытыгар маннык суруйбута: «Үөрэтэр оҕолоргор дакылаат суруттаран, олимпиадаларга, конференцияларга кытыннаран ситиһии үөрүүтүн билии… Бу киһини кынаттыыр, уһугуннарар сүдү күүс».

Екатерина Егоровна үөрэнээччитинээн Ваня Семеновтыын 2007 сыл Россияҕа нуучча тылын сылынан биллэриллибитигэр, нуучча тылын төрөөбүт тыл быһыытынан үөрэппэт оҕолорго уонна учууталларга Санкт-Петербург куоракка Государственнай университет ыыппыт үс түһүмэхтээх анал филологическай күрэһигэр кыайан, финалга кыттыбыттарын  олоҕун биир чаҕылхай түгэнин быһыытынан саныыр. Ол күрэскэ маҥнайгы миэстэни Адыгея, иккис миэстэни Саха сириттэн биһиги дьоммут, үһүс миэстэни Кабардино-Балкария учууталлара ылбыттар. Олоҕум аргыһа нэдиэлэни быһа ыытыллыбыт күрэстэр быыстарыгар литэрэтиирэ бэлиэ миэстэлэрин, музейдары кэрийэн, университет үлэтин билсэн, литэрэтиирэ конгреһын кыттыылаахтарын көрсөн, үлэлииргэ эбии күүс ылан кэлбитин өйдүүбүн. Ордук үөрэнээччитин хайҕаабыттарын астына кэпсээбитэ. Ваняны тыа оскуолатын оҕото нууччалыы санаатын толору этэрин сөхпүттэр, ол түмүгэр «Отличное владение русским языком» дипломунан бэлиэтээбиттэр. Аны онно тиийэн, атын омук учууталлара үөрэнээччилэрин кытта төрөөбүт тылларынан кэпсэтэллэрин биирдэ даҕаны истибэтэхтэр. Екатерина Егоровна Ванятынаан сахалыы кэпсэтэллэрин Хакасия, Татарстан учууталлара уруургуу истибиттэр, биһиэхэ ыччат төрөөбүт тылынан саҥарбат буолан эрэр диэн санаарҕыылларын биллэрбиттэр.

Билигин Иван Семенов Германияҕа Ильменау университетыгар аспираннаан, 2021 сыллаахха докторскай диссертациятын ньиэмэс тылынан туйгуннук көмүскээн, бастаан Норвегия Трондхейм техническэй университетыгар устудьуоннары үөрэппитэ, билигин Швецияҕа  «Хитачи» высоковольтнай подстанциялары,  трансформатордары оҥорор тэрилтэ научнай үлэһитэ. Иван Иванович араас омук тылынан холкутук кэпсэтэр. Дойдутугар кэлэн, биһиэхэ ыалдьыттаан ааһар күннэригэр Санкт-Петербургтааҕы күрэһи наар ахтар, олоҕор элбэҕи биэрбитин тоһоҕолоон этэр.

Былырыын, 2023 сыллаахха «Төрөөбүт тыл уонна литэрэтиирэ бастыҥ учуутала» Бүтүн Арассыыйатааҕы күрэс өрөспүүбүлүкэтээҕи  түһүмэҕин кыайыылааҕынан Горнай улууһун Бэрдьигэстээҕин А.Н.Осипов аатынан орто оскуолатын учуутала, С.И. Тарасов аатынан Өрт орто оскуолатын бүтэрбит үөрэнээччибит, Баишевтар педагогическай династияларын салҕааччы Кэскилээнэ Вячеславовна Лукина буолбута. Салгыы Арассыыйатааҕы күрэскэ кыттан, биэс кыайыылаах иһигэр киирэн, Сахатын сирин доргуччу ааттатан кэлбитэ. Хаһыакка даҕаны, телевизорга даҕаны кэпсэтиилэргэ мэлдьи биһигини махталынан ахтарыттан олус долгуйабыт.

Аны Дьокуускай куорат 1№-дээх оскуолатын нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала, М.К.Аммосов аатынан ХИФУ аспирана Васильев Өргөн Аркадьевич магистратураны кыһыл дипломунан бүтэрдэ. Сотору кэминэн билим кандидата буолуо диэн эрэнэбит. Өргөн оскуолаҕа үөрэнэр кэмигэр «Кэскил» литэрэтиирэ куруһуогар көхтөөхтүк кыттара, улуустааҕы «Аман өс» күрэскэ 2013, 2014 сылларга II миэстэни ылбыта. Киэҥ эйгэлэммит юнкор быһыытынан биллэн, «Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятыгар ыҥырыллан «Төрөөбүт кыраайым» диэн үөрэх түһүмэҕэр кыттыбыта. «Океан», «Артек» лааҕырдарга сынньаммыта, Кытайга Аан дойдутааҕы фестивальга сылдьыбыта.

Ханна да сырытталлар, тиийдэллэр төрөөбүт тылларын өрө тутар үөрэнээччилэрбититтэн биирдэстэрэ (арааһа, үөрэнээччибит уонна династиябытын салгыыр кыыспыт Т.А.Тарасова үөрэнээччитэ диэххэ сөп) Айтал Андреевич Павлов буолар. Айтал 2022 сыл түмүгүнэн СӨ суруналыыстарын сойууһун бириэмийэтин лауреата буолбута. Устудьуоннуу сылдьан үлэлиир – бу улахан ситиһии уонна эппиэтинэс.

Бу дьоҕус бэлиэтээһиҥҥэ ахтыллыбакка хаалбыт үгүс үөрэнээччибит хас биирдии ситиһиитэ эмиэ олохпутун сырдатара, үөрүүбүтүн үксэтэрэ саарбахтаммат. Ити элбэхтэн аҕыйах холобур.

Ити курдук дьиэ кэргэн, уһуйаан, үөрэх кыһата түмсэн, биир санаанан оҕону төрөөбүт тылын, литэрэтиирэтин, култууратын эйгэтиттэн, норуотуттан тэйиппэккэ сайдан иһэрин хааччыйыах тустаахпыт. Үөрэнээччилэрбит олохторун кэтээн көрдөххө, төрөөбүт тылыттан тэйбэтэх эрэ оҕо олоххо чиҥник үктэнэр, дьолун булар.

Александр Тарасов,

Россия үөрэҕириитин туйгуна.


Читайте нас в:

Учуутал дьоло — үөрэнээччитин ситиһиитэ

Саха тылын, литэрэтиирэтин, култууратын учууталларын өрөспүүбүлүкэтээҕи II съеһэ 2022 сыллаахха сэтинньи ыйга буолан ааспыта. Горнай улууһуттан үөрэх салалтатын начальнига В.И. Сметанина салайааччылаах уонтан тахса киһилээх делегацияҕа киирсэн сылдьыбытым, онон I уонна II съезтэр иккиэннэрин кыттыылааҕа буоларбыттан үөрэбин. Улууспут делегациятын аҥарын кэриэтэ үөрэнээччилэрим буолбута миигин соһуппута. Сорох үөрэппит уонна «Кэскил» куруһуокпар дьарыктаабыт үөрэнээччилэрим атын улуустан кэлэн кытта сылдьаллара, истиҥник үөрэ-көтө көрсөллөрө эмиэ долгуппута.

Кэргэмминээн, нуучча тылын, литэрэтиирэтин учуутала, СӨ үөрэҕириитин туйгуна Екатерина Егоровналыын харыс да халбарыйбакка 40-тан тахса сыл С.И. Тарасов аатынан Өрт орто оскуолатыгар үлэлээтибит.

Учуутал дьоло – үөрэнээччилэрин ситиһиитэ. Үөрэнээччилэрбит туһунан үтүө сонуну иһиттибит да, үлэлии сылдьыбыт кэммитин ахтыбытынан барабыт. Соторутааҕыта  Екатерина Егоровна А.И.Софронов аатынан Ытык-Күөл орто оскуолатыгар 47 сыл, ол иһигэр 18 сыл завуһунан үлэлээбит учууталлар учууталлара, СӨ үөрэҕириитин туйгуна Светлана Семеновна Бурцева туһунан иһирэх тыллаах ахтыытыгар маннык суруйбута: «Үөрэтэр оҕолоргор дакылаат суруттаран, олимпиадаларга, конференцияларга кытыннаран ситиһии үөрүүтүн билии… Бу киһини кынаттыыр, уһугуннарар сүдү күүс».

Екатерина Егоровна үөрэнээччитинээн Ваня Семеновтыын 2007 сыл Россияҕа нуучча тылын сылынан биллэриллибитигэр, нуучча тылын төрөөбүт тыл быһыытынан үөрэппэт оҕолорго уонна учууталларга Санкт-Петербург куоракка Государственнай университет ыыппыт үс түһүмэхтээх анал филологическай күрэһигэр кыайан, финалга кыттыбыттарын  олоҕун биир чаҕылхай түгэнин быһыытынан саныыр. Ол күрэскэ маҥнайгы миэстэни Адыгея, иккис миэстэни Саха сириттэн биһиги дьоммут, үһүс миэстэни Кабардино-Балкария учууталлара ылбыттар. Олоҕум аргыһа нэдиэлэни быһа ыытыллыбыт күрэстэр быыстарыгар литэрэтиирэ бэлиэ миэстэлэрин, музейдары кэрийэн, университет үлэтин билсэн, литэрэтиирэ конгреһын кыттыылаахтарын көрсөн, үлэлииргэ эбии күүс ылан кэлбитин өйдүүбүн. Ордук үөрэнээччитин хайҕаабыттарын астына кэпсээбитэ. Ваняны тыа оскуолатын оҕото нууччалыы санаатын толору этэрин сөхпүттэр, ол түмүгэр «Отличное владение русским языком» дипломунан бэлиэтээбиттэр. Аны онно тиийэн, атын омук учууталлара үөрэнээччилэрин кытта төрөөбүт тылларынан кэпсэтэллэрин биирдэ даҕаны истибэтэхтэр. Екатерина Егоровна Ванятынаан сахалыы кэпсэтэллэрин Хакасия, Татарстан учууталлара уруургуу истибиттэр, биһиэхэ ыччат төрөөбүт тылынан саҥарбат буолан эрэр диэн санаарҕыылларын биллэрбиттэр.

Билигин Иван Семенов Германияҕа Ильменау университетыгар аспираннаан, 2021 сыллаахха докторскай диссертациятын ньиэмэс тылынан туйгуннук көмүскээн, бастаан Норвегия Трондхейм техническэй университетыгар устудьуоннары үөрэппитэ, билигин Швецияҕа  «Хитачи» высоковольтнай подстанциялары,  трансформатордары оҥорор тэрилтэ научнай үлэһитэ. Иван Иванович араас омук тылынан холкутук кэпсэтэр. Дойдутугар кэлэн, биһиэхэ ыалдьыттаан ааһар күннэригэр Санкт-Петербургтааҕы күрэһи наар ахтар, олоҕор элбэҕи биэрбитин тоһоҕолоон этэр.

Былырыын, 2023 сыллаахха «Төрөөбүт тыл уонна литэрэтиирэ бастыҥ учуутала» Бүтүн Арассыыйатааҕы күрэс өрөспүүбүлүкэтээҕи  түһүмэҕин кыайыылааҕынан Горнай улууһун Бэрдьигэстээҕин А.Н.Осипов аатынан орто оскуолатын учуутала, С.И. Тарасов аатынан Өрт орто оскуолатын бүтэрбит үөрэнээччибит, Баишевтар педагогическай династияларын салҕааччы Кэскилээнэ Вячеславовна Лукина буолбута. Салгыы Арассыыйатааҕы күрэскэ кыттан, биэс кыайыылаах иһигэр киирэн, Сахатын сирин доргуччу ааттатан кэлбитэ. Хаһыакка даҕаны, телевизорга даҕаны кэпсэтиилэргэ мэлдьи биһигини махталынан ахтарыттан олус долгуйабыт.

Аны Дьокуускай куорат 1№-дээх оскуолатын нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала, М.К.Аммосов аатынан ХИФУ аспирана Васильев Өргөн Аркадьевич магистратураны кыһыл дипломунан бүтэрдэ. Сотору кэминэн билим кандидата буолуо диэн эрэнэбит. Өргөн оскуолаҕа үөрэнэр кэмигэр «Кэскил» литэрэтиирэ куруһуогар көхтөөхтүк кыттара, улуустааҕы «Аман өс» күрэскэ 2013, 2014 сылларга II миэстэни ылбыта. Киэҥ эйгэлэммит юнкор быһыытынан биллэн, «Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятыгар ыҥырыллан «Төрөөбүт кыраайым» диэн үөрэх түһүмэҕэр кыттыбыта. «Океан», «Артек» лааҕырдарга сынньаммыта, Кытайга Аан дойдутааҕы фестивальга сылдьыбыта.

Ханна да сырытталлар, тиийдэллэр төрөөбүт тылларын өрө тутар үөрэнээччилэрбититтэн биирдэстэрэ (арааһа, үөрэнээччибит уонна династиябытын салгыыр кыыспыт Т.А.Тарасова үөрэнээччитэ диэххэ сөп) Айтал Андреевич Павлов буолар. Айтал 2022 сыл түмүгүнэн СӨ суруналыыстарын сойууһун бириэмийэтин лауреата буолбута. Устудьуоннуу сылдьан үлэлиир – бу улахан ситиһии уонна эппиэтинэс.

Бу дьоҕус бэлиэтээһиҥҥэ ахтыллыбакка хаалбыт үгүс үөрэнээччибит хас биирдии ситиһиитэ эмиэ олохпутун сырдатара, үөрүүбүтүн үксэтэрэ саарбахтаммат. Ити элбэхтэн аҕыйах холобур.

Ити курдук дьиэ кэргэн, уһуйаан, үөрэх кыһата түмсэн, биир санаанан оҕону төрөөбүт тылын, литэрэтиирэтин, култууратын эйгэтиттэн, норуотуттан тэйиппэккэ сайдан иһэрин хааччыйыах тустаахпыт. Үөрэнээччилэрбит олохторун кэтээн көрдөххө, төрөөбүт тылыттан тэйбэтэх эрэ оҕо олоххо чиҥник үктэнэр, дьолун булар.

Александр Тарасов,

Россия үөрэҕириитин туйгуна.



Читайте дальше

Юмор ЧП Спорт СВО Отдых Обо всём Мир Культ