“Сахаагроплем” судаарыстыба бүддьүөтүн тэрилтэтэ 2023 сылга сүөһүнү иитии салаатыгар өҥөлөрү оҥорууга судаарыстыба сорудаҕын толорбутун туһунан тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин миниистирэ Артем Александровка отчуоттаата.
Ол курдук, ааспыт сыл устатыгар племенной атыыр оҕустартан ылан тоҥоруллар сиэмэ 96 000 өлүүтүн бэлэмниир былааннааҕын 100 бырыһыан толорбут: итинтэн 71 270 өлүүтэ – симментал боруода, 16 060 – холмогор, 3 120 – саха сүөһүтэ, 1 850 – саха сүөһүтэ симменталлыын булкуспута, 1 500 – кыһыл истиэп, 1 000 – сычев, 1 200 – голштин.
Убаҕас азоту оҥорон таһаарыы 118 124 лиитирэ буолуохтааҕын 4-с кыбаартал түмүгүнэн эмиэ 100 бырыһыан оҥорбуттар.
Сиэмэлээччи тиэхиньиктэри үөрэтиигэ уонна хаттаан бэлэмнээһиҥҥэ 100 киһи былааннаммытын 4-с кыбаартал түмүгүнэн барытын ситиспиттэр.
Сыл түмүгүнэн 3 000 тыа хаһаайыстыбатын сүөһүтэ, ол иһигэр 493 ынах сүөһү, 600 таба, 320 сибиинньэ уонна 1 587 сылгы бородууксуйаны биэриигэ сыаналааһыны (бонитировканы) барыахтааҕын эмиэ 100 бырыһыан толорбуттар.
Тэрилтэ “Племэксперт” лабораториятын исписэлиистэрэ былааннаммыт 3 000 племенной төбөнү (ол иһигэр 1 118 ынах сүөһүнү, 923 сылгыны, 160 сибиинньэни, 799 дьиэ табатын) чинчийбиттэр:
Бу иһиттэн 1 096 ынах сүөһү (426 саха сүөһүтэ, 331 симментал, 339 холмогор) ДНК микросателлит локуһугар тиэстээһини ааспыт. “Хорообут” ХЭУо-тан 71, “Тумул” ТХПК-тэн 64, “Өлүөхүмэ кыладабыайа” ХЭУо-тан 121, “Туймаада экоферма”-тан 120, “Бөртө” сылгы собуота” ХЭУо-тан 218, “Күндээдэ” АУо-тан 76, “Саха сүөһүтэ” тэрилтэттэн 426 племенной сүөһүнү тиэстээбиттэр. Удьуорун бигэргэтиигэ 2020 – 2023 сыллардааҕы төрүөх 767 ыччат сүөһү тургутуллубут.
Маны тэҥэ удьуор рецессивнэй мутацияларга (BLAD – иммунодефицит аргыстаах лейкоцит тиийбэт синдрома; CVM – чиччик ньирэй төрөөһүнүгэр уонна ынах торбостууругар тириэрдэр сис тоноҕоһун дьиэктэниитэ; BS – Брахиспин синдрома, аһара кылгас сис тоноҕоһо) 22 оҕус борооску (15 симментал, 7 холмогор) чинчийиллибит.
Сылгы биологическай матырыйаалыгар 17 микросателлит локуһунан мультиплекснэй ПЦР-анаалыс ньыматынан чинчийбиттэригэр барыта 923 сылгы (ол иһигэр Өлүөнэ сүнньүнээҕи – 205, саха сылгыта – 681, Мэҥэдьэк – 37) хабыллыбыт. Төрдүн-ууһун бигэргэтиини 475 ыччат сылгы ааспыт.
Маннык ньыманан 15 микросателлит локуһугар “Сибиир” бааһынай хаһаайыстыба бөдөҥ үрүҥ боруодалаах 160 сибиинньэтэ тиэстээһини ааспыт уонна ити иһиттэн 20 ыччат сибиинньэ удьуора бигэргэммит.
Хотугу дьиэ табатыгар 16 микросателлит локуһунан мөлүөкүлэ-удьуор экспертизатын оҥорбуттар. Онно Булуҥ улууһун “Бороҕон” МУТ-тэн эбээн боруодалаах 400 уонна “Өлөөн” МУТ-тэн эбэҥки боруодалаах 399 табаны чинчийбиттэр.
Өрөспүүбүлүкэ 7 племенной хаһаайыстыбатыгар ынах үүтүттэн 4 500 боруоба ылан, чинчийиллибит (былааны толоруу – 100 бырыһыан): Хаҥалас улууһугар “Бөртө” сылгы собуота” ХЭУо-ҕа – 860 (холмогор) уонна “Туймаада экоферма” ХЭУо-ҕа – 598 (симментал), Мэҥэ Хаҥалас улууһугар “Тумул” ТХПК-гэр – 620 уонна “Хорообут” ХЭУо-ҕа 534 (барыта симментал), “Өлүөхүмэ кыладабыайа” ХЭУо-ҕа – 778 (холмогор), Ньурбаҕа “Күндээдэ” АУо-ҕа – 496 (симментал) итиэннэ “Саха сүөһүтэ” УПХТ-гэр – 614 саха сүөһүтэ.
Василий Никифоров
Читайте нас в:
