Ытык дьоммут: Ойуунускай илиититтэн наҕараада туппута

2009 сыл саас Улуу Кыайыы күнүгэр П.А. Ойуунускай аатынан Саха драматическай театрыгар сылдьан, этэргэ дылы, хаама сылдьар историяны кытары көрсө түспүтүм. Аттыбар төһө даҕаны олох уйанын-хатанын биллэр, сэргэх көрүҥүн сүтэрбэтэх ытык кырдьаҕас олорбутугар, саха сиэринэн кэпсэтэн-ипсэтэн билсибитим. Кинини кытта көрсөр гына болдьоспутум.

Кини — Аҕа дойду сэриитин сылларыгар «Кыччама» холкуоска бэрэссэдээтэллээбит, саха дьахталларыттан «Бочуот Знага» уордьан бастакы кавалера Ирина Дмитриевна Олесовалыын, улуу убайбыт Былатыан Ойуунускай хоһуйбутунуу, туйгун кыыс Өрүүчэлиин, бииргэ үлэлээбит Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина 94 саастаах Наталья Захаровна Колодезникова этэ. Күндү ааҕааччыларбар оччолорго Наталья Захаровналыын кытары сэһэргэһиибин туох баарынан бэчээттиэм. Бэйэтэ история лоскуйа буоллаҕа.

Улахан эппиэтинэс этэ

— Наталья Захаровна, аатырбыт Ирина Олесовалыын бииргэ үлэлии сылдьыбыт кэмин туһунан ахтан аас эрэ.

— Уон түөрт саастаахпыттан холкуос үлэтигэр эриллибитим. Үлэбин хонуу үлэтиттэн саҕалаабытым. 1934 сылтан субай сүөһү көрүүтүгэр үлэлээбитим. Оччолорго Ирина Дмитриевна «Кыччама» холкуоска ыанньыксыттыыра. Бастыҥныырап диэн торбоһо 170 кг үктээн Москваҕа тыа хаһаайыстыбатын ударниктарын мунньаҕар кыттар чиэстэммитэ. Онно барарыгар ынахтарын мин уонна саҥаһым көрүүтүгэр хаалларбыта. «Үчүгэйдик көрөөрүҥ, үүттэрин түһэримэҥ», — диэбитэ.

Итиччэ улахан эппиэтинэһи сүкпүт дьон үлэбитигэр кыһаллыы бөҕө буоллаҕа дии. Ирина Дмитриевна дойдубут тэбэр сүрэҕиттэн төннөн кэлэн баран: «Барахсаттарбын үчүгэйдик көрбүккүт-истибиккит, миигин аны ыанньыксыттаппат буоллулар. Онон ынахтарым эһиги көрүүгүтүгэр хаалаллар», — диэбитэ. Бастаан ыанньыксыттыырбар үлэбин ыарырҕаттахпына, Өрүүнэттэн сүбэ ыларым. Кини мэлдьи үөрэ-көтө сылдьара, сүрдээх аламаҕай майгылааҕа. Үлэһитин туһунан этэ да барыллыбат. Эт саастыы этибит. Дьукаахтыы да буола сылдьыбыппыт. Нэһилиэктэргэ сүөһү иитиитин боломуочунайынан үлэлии сылдьыбыта. 1938 сыллаахха оройуоҥҥа сир салаатыгар сүөһү иитиитигэр сэбиэдиссэйинэн анаабыттара. Өлтөх киһитин кытта доҕордоһо сылдьыбыта. Ыал буоларга быһаарыммыттар этэ. Онтон Өрүүнэ «доруобуйам мөлтөөтө» диэн аккаастанан кэбиспит. Эдэр сааһыгар күн сириттэн күрэммитэ.

Ынахтарбытын ис дууһабытын ууран туран көрөрбүт. Кыһынын ынахтарбытыгар дьаарыҥса, оруос соломолорун тэллэх гына тэлгиирбит. Күн ахсын хас биирдиилэрин тарыырбыт, синньилэрин сууйарбыт. Ый ахсын сүөһүлэрбитин сууйар этибит.

Толломмун кыайан кэпсэппэтэҕим

— Саха эрэ хааннаах киэн туттар киһитин Былатыан Ойуунускайы көрбүт дьоллооххун…

— Саха АССР тэриллибитэ 15 сыллаах үбүлүөйүгэр аналлаах ыһыахтар нэһилиэктэринэн ыһыллыбыттара. Үчүгэй үлэм иһин миигин Майаҕа ыһыахха ыҥырбыттара. Аан бастаан сөмөлүөккэ онно олорсубутум. Онтон Бороҕоҥҥо төннөрбөр Былатыан Ойуунускайдыын аргыстаһан барбыппыт. Толломмун кыайан кэпсэппэтэҕим. Курбуу курдук хатыҥыр, маҥан сирэйдээх киһи этэ. Чараҥҥа ыытыллыбыт үбүлүөйдээх ыһыахха Платон Алексеевич Ойуунускай кыттыыны ылбыта. Ити ыһыах күн бүгүнүгэр диэри уос номоҕор сылдьар. Таһаарыылаах үлэм иһин ити ыһыахха «САССР 15 сыла» бэлиэни Ойуунускай илиититтэн туппутум.

Модьуйдулар да диэххэ сөп

— Ыар сэрии сылларыгар хайдах быһыылаахтык эйигин холкуос бэрэссэдээтэлинэн талбыттарай?

— Миигин холкуос бэрэссэдээтэлинэн сэрии буолуон эрэ иннинэ, саас талбыттара. Оччолорого ыанньыксыттыырым, сүүрбэ биэс саастааҕым. Үлэбэр ситиһиилэрим иһин сайын Москваҕа Бүтүн Союзтааҕы норуот хаһаайыстыбатын ситиһиилэрин быыстапкатыгар кытта барыахтааҕым. Онно барабын диэн ый аҥаара докумуоммун тутуспакка сылдьыбытым. Хомсомуол, партия райкомугар ыҥыраннар кытаанахтык кэпсэттилэр, модьуйдулар да диэххэ сөп. 1938 сыллаахха хомсомуол кэккэтигэр киирбитим. 1941 сылтан партия чилиэнигэр кандидат этим. 1939 сыллаахха депутаттар Сэбиэттэрин бастакы ыҥырыытыгар Бэрт Ууһун нэһилиэгиттэн депутатынан талыллыбытым. Биир да кылаас үөрэҕим суоҕа. Ликбезкэ үөрэнэммин ааҕар-суруйар буолбутум. Дьэ алдьархайдаах үлэҕэ түбэспитим. Сайын уоттаах сэрии саҕаланна. Дьон сэриигэ бардаҕына, ол аһыыта-кутуута, ытаһыыта-соҥоһуута… Үлэбэр кырдьаҕастар күүс-көмө, сүбэ-ама буолбуттара.

Хоргуйуу суоҕа

— Эһиги салайбыт холкуоскутугар хоргуйан өлүү баара дуо?

— Сэрии кэмигэр холкуоска сүүрбэччэни кыайбат оҕо, дьахтар, эмээхсин уонна оҕонньор үлэлии хаалбыта. Кинилэр 40 ыанньыгы, 30 субай сүөһүнү, 50 сылгыны көрөллөрө-истэллэрэ. Аччыктаан, хоргуйан өлүү биир да түбэлтэтэ таһаарыллыбатаҕа. Муҥхалыырбыт. Балыгы дууһанан үллэстэрбит. Кыччама Эбэбит көмүс хатырыктааҕыттан бэрсэн абыраабыта. Ыһыы сиэмэтиттэн ордороммут эмиэ түҥэтэрбит. Оҕолор күргүөмүнэн бааһынаҕа тахсаннар сиэмэ итигэстииллэрэ. Былааны таһынан сүөһү ииттэрбит. Кыа отун хатаран, бурдук хааһыбытыгар булкуйарбыт. Кииһилэ сиирбит.

1943-44 сс. кураан сайын туран ыксаталыы сылдьыбыппыт. От суох буолан, дьон кэтэх сүөһүлэрин эһэн кэбиспиттэрэ. «Уоран» аһаабыппыт. Отут гектар сиргэ 130 киилэ сиэмэ бурдугу ыһарга нуормалаах этибит. Онтон 30 бырыһыанын сарбыйан, дьоҥҥо түҥэппиппит. Күнүһүн дьон сырыыта элбэҕэр бурдуктарын таттарбат этибит. Киэһэ тардаллара. Оччолорго ити арыллыбыта буоллар, сууттаныа этибит. Ити кэмҥэ оннооҕор кутуйах хасааһын булан сиэбит дьон хаайыыга бараллара.

Дьон төһө даҕаны аччык, сэниэтэ суох буоллар, кыһаллан, үтүө суобастаахтык үлэлииллэрэ. Былааннарын өрүү толороллоро. Сут-кураан атаһа аһыыҥканы утары хайдах-хайдах охсуспатахтара баарай? Мутугунан да кырбыыллара, куулунан куйуурдаан, буочукаҕа хаалыыллара, алаас кытыытыгар ханаабалары хаһаннар, үөннэри онно түһэрэллэрэ. Киэһэ 11 чааска диэри үлэлиирбит. Сарсыарда 6-7 чаастан эмиэ үлэҕэ турунарбыт. Маннык күргүөмнээхтик үлэлээммит кыайыыны уһансыстахпыт.

Сэрии ыар кэмнэрин санаатахпына, билигин даҕаны уум көтөр. Ама да ааспытын иһин эрэй, кыһалҕа бөҕөтүн көрбүппүт.

Сааһыран баран

— Наталья Захаровна, тус олоҕун туһунан кэпсээ эрэ.

— 1915 сыллаахха Бэрт Ууһун нэһилиэгэр Налыгы диэн алааска күн сирин көрбүтүм. Уон үс саастаахпар ийэм өлбүтэ. Онон оҕо сааспар тулаайах хаалбытым. Мэлдьи сүөһүнү кытта өрө мөхсөн тахсар этибит. Киэһээҥҥи ыамҥа ынахтарбытын хомуйа баран бараммыт, анал ынахтарбытын миинэн кэлэрбит. Дьоммут: «Быһа бырахтараары миинэҕит», — диэн мөҕүттэллэрэ. Сааһыран баран ыал буолбутум. 1947 сыллаахха Петр Николаевич Колодезников диэн киһиэхэ кэргэн тахсыбытым. Уон биир сыл устата бииргэ олорбуппут. Аҕыс оҕону төрөппүтүм. Билигин түөртэрэ тыыннаахтар. Кэргэним 1958 сыллаахха ыалдьан өлбүтэ. Онно улахан уолум 9 саастааҕа, кырам испэр сылдьара. Аймахтарым уола төгүрүк тулаайах хаалбытын иитэ ылбытым. Мин үлэлээбэккэ олорорум. Оҕонньорум өлөрүгэр дьиэбит ситэ тутуллубакка хаалбыта. Холкуос бэрэссэдээтэлэ Петр Николаевич Данилов ситэттэрбитэ. Оскуола дириэктэрэ Василий Иванович Протодьяконов интэринээттэн икки оҕо аска өлүүтүн бэрдэртэрбитэ. Куулунан бурдук, саахар, куруппа ыламмыт үөрүү бөҕө буолбуппут.

Дьааһылаҕа таҥас сууйааччынан, түүҥҥү ньээҥкэнэн үлэлээбитим. Бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсарым саҕана «Кыччама» сопхуоска ньирэй көрбүтүм. Онон 57 солк. 20 харчыга биэнсийэҕэ тахсыбытым.

Майгы улахан оруоллаах

— Уһун үйэлэнииҥ кистэлэҥэ туохха сытар дии саныыгыный?

— Мин атыттар курдук чөл олоҕу тутуспутум, табах тарпатаҕым диир кыаҕым суох. Оҕо эрдэхпиттэн табаҕы тарпытым. Кэлин сааһыран, улаханнык ыалдьан баран ити куһаҕан дьаллыкпын бырахпытым. Эмчит кыыс эппитигэр өс киирбэх табахпын быраҕан кэбиспитим. Дьахтар киһи табаҕы, арыгыны быраҕара ыарахан дииллэр. Кытаанах санаабын киллэрэммин син тулуйбутум. Куораттан кыыһым эмэр кэмпиэт ыытара. Табахтыахпын аһара баҕардахпына, ол кэмпиэппин эмэрим. Арыгыны бырааһынньыктарга эрэ амсайабын. Уһун үйэлэниигэ киһи майгыта-сигилитэ улахан оруоллаах дии саныыбын. Дьоҥҥо-сэргэҕэ үтүөнү эрэ баҕарабын. Эдэр сылдьан кыһалҕалаахтарга көмөлөһө эрэ сатыырым.

* * *

Наталья Захаровналыын бу сэһэргэһиибит кэнниттэн үс сыл буолан баран, 97 сааһыгар күн сириттэн күрэммитэ. Сэрии кэмигэр эдэркээн Наталья Захаровна Колодезникова саталлаахтык дьаһайан холкуоһун дьонун үрүҥ тыыннарын өллөйдөөбүтэ, хоргуйууну таһаарбатаҕа, ийэлии араҥаччылаабыта — туһугар хорсун быһыы. Эһиги көлүөнэ дьон хас биирдиигит олоҕо күүстээх буолуу, ханнык да ыарахаттары, уустуктары уҥуордаан үтүө санааны, олоххо эрэли илдьэ сылдьыы холобурдара.

Людмила НОГОВИЦЫНА


Читайте нас в:

Ытык дьоммут: Ойуунускай илиититтэн наҕараада туппута

2009 сыл саас Улуу Кыайыы күнүгэр П.А. Ойуунускай аатынан Саха драматическай театрыгар сылдьан, этэргэ дылы, хаама сылдьар историяны кытары көрсө түспүтүм. Аттыбар төһө даҕаны олох уйанын-хатанын биллэр, сэргэх көрүҥүн сүтэрбэтэх ытык кырдьаҕас олорбутугар, саха сиэринэн кэпсэтэн-ипсэтэн билсибитим. Кинини кытта көрсөр гына болдьоспутум.

Кини — Аҕа дойду сэриитин сылларыгар «Кыччама» холкуоска бэрэссэдээтэллээбит, саха дьахталларыттан «Бочуот Знага» уордьан бастакы кавалера Ирина Дмитриевна Олесовалыын, улуу убайбыт Былатыан Ойуунускай хоһуйбутунуу, туйгун кыыс Өрүүчэлиин, бииргэ үлэлээбит Уус Алдан улууһун бочуоттаах гражданина 94 саастаах Наталья Захаровна Колодезникова этэ. Күндү ааҕааччыларбар оччолорго Наталья Захаровналыын кытары сэһэргэһиибин туох баарынан бэчээттиэм. Бэйэтэ история лоскуйа буоллаҕа.

Улахан эппиэтинэс этэ

— Наталья Захаровна, аатырбыт Ирина Олесовалыын бииргэ үлэлии сылдьыбыт кэмин туһунан ахтан аас эрэ.

— Уон түөрт саастаахпыттан холкуос үлэтигэр эриллибитим. Үлэбин хонуу үлэтиттэн саҕалаабытым. 1934 сылтан субай сүөһү көрүүтүгэр үлэлээбитим. Оччолорго Ирина Дмитриевна «Кыччама» холкуоска ыанньыксыттыыра. Бастыҥныырап диэн торбоһо 170 кг үктээн Москваҕа тыа хаһаайыстыбатын ударниктарын мунньаҕар кыттар чиэстэммитэ. Онно барарыгар ынахтарын мин уонна саҥаһым көрүүтүгэр хаалларбыта. «Үчүгэйдик көрөөрүҥ, үүттэрин түһэримэҥ», — диэбитэ.

Итиччэ улахан эппиэтинэһи сүкпүт дьон үлэбитигэр кыһаллыы бөҕө буоллаҕа дии. Ирина Дмитриевна дойдубут тэбэр сүрэҕиттэн төннөн кэлэн баран: «Барахсаттарбын үчүгэйдик көрбүккүт-истибиккит, миигин аны ыанньыксыттаппат буоллулар. Онон ынахтарым эһиги көрүүгүтүгэр хаалаллар», — диэбитэ. Бастаан ыанньыксыттыырбар үлэбин ыарырҕаттахпына, Өрүүнэттэн сүбэ ыларым. Кини мэлдьи үөрэ-көтө сылдьара, сүрдээх аламаҕай майгылааҕа. Үлэһитин туһунан этэ да барыллыбат. Эт саастыы этибит. Дьукаахтыы да буола сылдьыбыппыт. Нэһилиэктэргэ сүөһү иитиитин боломуочунайынан үлэлии сылдьыбыта. 1938 сыллаахха оройуоҥҥа сир салаатыгар сүөһү иитиитигэр сэбиэдиссэйинэн анаабыттара. Өлтөх киһитин кытта доҕордоһо сылдьыбыта. Ыал буоларга быһаарыммыттар этэ. Онтон Өрүүнэ «доруобуйам мөлтөөтө» диэн аккаастанан кэбиспит. Эдэр сааһыгар күн сириттэн күрэммитэ.

Ынахтарбытын ис дууһабытын ууран туран көрөрбүт. Кыһынын ынахтарбытыгар дьаарыҥса, оруос соломолорун тэллэх гына тэлгиирбит. Күн ахсын хас биирдиилэрин тарыырбыт, синньилэрин сууйарбыт. Ый ахсын сүөһүлэрбитин сууйар этибит.

Толломмун кыайан кэпсэппэтэҕим

— Саха эрэ хааннаах киэн туттар киһитин Былатыан Ойуунускайы көрбүт дьоллооххун…

— Саха АССР тэриллибитэ 15 сыллаах үбүлүөйүгэр аналлаах ыһыахтар нэһилиэктэринэн ыһыллыбыттара. Үчүгэй үлэм иһин миигин Майаҕа ыһыахха ыҥырбыттара. Аан бастаан сөмөлүөккэ онно олорсубутум. Онтон Бороҕоҥҥо төннөрбөр Былатыан Ойуунускайдыын аргыстаһан барбыппыт. Толломмун кыайан кэпсэппэтэҕим. Курбуу курдук хатыҥыр, маҥан сирэйдээх киһи этэ. Чараҥҥа ыытыллыбыт үбүлүөйдээх ыһыахха Платон Алексеевич Ойуунускай кыттыыны ылбыта. Ити ыһыах күн бүгүнүгэр диэри уос номоҕор сылдьар. Таһаарыылаах үлэм иһин ити ыһыахха «САССР 15 сыла» бэлиэни Ойуунускай илиититтэн туппутум.

Модьуйдулар да диэххэ сөп

— Ыар сэрии сылларыгар хайдах быһыылаахтык эйигин холкуос бэрэссэдээтэлинэн талбыттарай?

— Миигин холкуос бэрэссэдээтэлинэн сэрии буолуон эрэ иннинэ, саас талбыттара. Оччолорого ыанньыксыттыырым, сүүрбэ биэс саастааҕым. Үлэбэр ситиһиилэрим иһин сайын Москваҕа Бүтүн Союзтааҕы норуот хаһаайыстыбатын ситиһиилэрин быыстапкатыгар кытта барыахтааҕым. Онно барабын диэн ый аҥаара докумуоммун тутуспакка сылдьыбытым. Хомсомуол, партия райкомугар ыҥыраннар кытаанахтык кэпсэттилэр, модьуйдулар да диэххэ сөп. 1938 сыллаахха хомсомуол кэккэтигэр киирбитим. 1941 сылтан партия чилиэнигэр кандидат этим. 1939 сыллаахха депутаттар Сэбиэттэрин бастакы ыҥырыытыгар Бэрт Ууһун нэһилиэгиттэн депутатынан талыллыбытым. Биир да кылаас үөрэҕим суоҕа. Ликбезкэ үөрэнэммин ааҕар-суруйар буолбутум. Дьэ алдьархайдаах үлэҕэ түбэспитим. Сайын уоттаах сэрии саҕаланна. Дьон сэриигэ бардаҕына, ол аһыыта-кутуута, ытаһыыта-соҥоһуута… Үлэбэр кырдьаҕастар күүс-көмө, сүбэ-ама буолбуттара.

Хоргуйуу суоҕа

— Эһиги салайбыт холкуоскутугар хоргуйан өлүү баара дуо?

— Сэрии кэмигэр холкуоска сүүрбэччэни кыайбат оҕо, дьахтар, эмээхсин уонна оҕонньор үлэлии хаалбыта. Кинилэр 40 ыанньыгы, 30 субай сүөһүнү, 50 сылгыны көрөллөрө-истэллэрэ. Аччыктаан, хоргуйан өлүү биир да түбэлтэтэ таһаарыллыбатаҕа. Муҥхалыырбыт. Балыгы дууһанан үллэстэрбит. Кыччама Эбэбит көмүс хатырыктааҕыттан бэрсэн абыраабыта. Ыһыы сиэмэтиттэн ордороммут эмиэ түҥэтэрбит. Оҕолор күргүөмүнэн бааһынаҕа тахсаннар сиэмэ итигэстииллэрэ. Былааны таһынан сүөһү ииттэрбит. Кыа отун хатаран, бурдук хааһыбытыгар булкуйарбыт. Кииһилэ сиирбит.

1943-44 сс. кураан сайын туран ыксаталыы сылдьыбыппыт. От суох буолан, дьон кэтэх сүөһүлэрин эһэн кэбиспиттэрэ. «Уоран» аһаабыппыт. Отут гектар сиргэ 130 киилэ сиэмэ бурдугу ыһарга нуормалаах этибит. Онтон 30 бырыһыанын сарбыйан, дьоҥҥо түҥэппиппит. Күнүһүн дьон сырыыта элбэҕэр бурдуктарын таттарбат этибит. Киэһэ тардаллара. Оччолорго ити арыллыбыта буоллар, сууттаныа этибит. Ити кэмҥэ оннооҕор кутуйах хасааһын булан сиэбит дьон хаайыыга бараллара.

Дьон төһө даҕаны аччык, сэниэтэ суох буоллар, кыһаллан, үтүө суобастаахтык үлэлииллэрэ. Былааннарын өрүү толороллоро. Сут-кураан атаһа аһыыҥканы утары хайдах-хайдах охсуспатахтара баарай? Мутугунан да кырбыыллара, куулунан куйуурдаан, буочукаҕа хаалыыллара, алаас кытыытыгар ханаабалары хаһаннар, үөннэри онно түһэрэллэрэ. Киэһэ 11 чааска диэри үлэлиирбит. Сарсыарда 6-7 чаастан эмиэ үлэҕэ турунарбыт. Маннык күргүөмнээхтик үлэлээммит кыайыыны уһансыстахпыт.

Сэрии ыар кэмнэрин санаатахпына, билигин даҕаны уум көтөр. Ама да ааспытын иһин эрэй, кыһалҕа бөҕөтүн көрбүппүт.

Сааһыран баран

— Наталья Захаровна, тус олоҕун туһунан кэпсээ эрэ.

— 1915 сыллаахха Бэрт Ууһун нэһилиэгэр Налыгы диэн алааска күн сирин көрбүтүм. Уон үс саастаахпар ийэм өлбүтэ. Онон оҕо сааспар тулаайах хаалбытым. Мэлдьи сүөһүнү кытта өрө мөхсөн тахсар этибит. Киэһээҥҥи ыамҥа ынахтарбытын хомуйа баран бараммыт, анал ынахтарбытын миинэн кэлэрбит. Дьоммут: «Быһа бырахтараары миинэҕит», — диэн мөҕүттэллэрэ. Сааһыран баран ыал буолбутум. 1947 сыллаахха Петр Николаевич Колодезников диэн киһиэхэ кэргэн тахсыбытым. Уон биир сыл устата бииргэ олорбуппут. Аҕыс оҕону төрөппүтүм. Билигин түөртэрэ тыыннаахтар. Кэргэним 1958 сыллаахха ыалдьан өлбүтэ. Онно улахан уолум 9 саастааҕа, кырам испэр сылдьара. Аймахтарым уола төгүрүк тулаайах хаалбытын иитэ ылбытым. Мин үлэлээбэккэ олорорум. Оҕонньорум өлөрүгэр дьиэбит ситэ тутуллубакка хаалбыта. Холкуос бэрэссэдээтэлэ Петр Николаевич Данилов ситэттэрбитэ. Оскуола дириэктэрэ Василий Иванович Протодьяконов интэринээттэн икки оҕо аска өлүүтүн бэрдэртэрбитэ. Куулунан бурдук, саахар, куруппа ыламмыт үөрүү бөҕө буолбуппут.

Дьааһылаҕа таҥас сууйааччынан, түүҥҥү ньээҥкэнэн үлэлээбитим. Бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсарым саҕана «Кыччама» сопхуоска ньирэй көрбүтүм. Онон 57 солк. 20 харчыга биэнсийэҕэ тахсыбытым.

Майгы улахан оруоллаах

— Уһун үйэлэнииҥ кистэлэҥэ туохха сытар дии саныыгыный?

— Мин атыттар курдук чөл олоҕу тутуспутум, табах тарпатаҕым диир кыаҕым суох. Оҕо эрдэхпиттэн табаҕы тарпытым. Кэлин сааһыран, улаханнык ыалдьан баран ити куһаҕан дьаллыкпын бырахпытым. Эмчит кыыс эппитигэр өс киирбэх табахпын быраҕан кэбиспитим. Дьахтар киһи табаҕы, арыгыны быраҕара ыарахан дииллэр. Кытаанах санаабын киллэрэммин син тулуйбутум. Куораттан кыыһым эмэр кэмпиэт ыытара. Табахтыахпын аһара баҕардахпына, ол кэмпиэппин эмэрим. Арыгыны бырааһынньыктарга эрэ амсайабын. Уһун үйэлэниигэ киһи майгыта-сигилитэ улахан оруоллаах дии саныыбын. Дьоҥҥо-сэргэҕэ үтүөнү эрэ баҕарабын. Эдэр сылдьан кыһалҕалаахтарга көмөлөһө эрэ сатыырым.

* * *

Наталья Захаровналыын бу сэһэргэһиибит кэнниттэн үс сыл буолан баран, 97 сааһыгар күн сириттэн күрэммитэ. Сэрии кэмигэр эдэркээн Наталья Захаровна Колодезникова саталлаахтык дьаһайан холкуоһун дьонун үрүҥ тыыннарын өллөйдөөбүтэ, хоргуйууну таһаарбатаҕа, ийэлии араҥаччылаабыта — туһугар хорсун быһыы. Эһиги көлүөнэ дьон хас биирдиигит олоҕо күүстээх буолуу, ханнык да ыарахаттары, уустуктары уҥуордаан үтүө санааны, олоххо эрэли илдьэ сылдьыы холобурдара.

Людмила НОГОВИЦЫНА



Читайте дальше

Юмор ЧП Спорт СВО Отдых Обо всём Мир Культ